Cố Đại tá, TS Nguyễn Văn Khoan (sưu tầm và biên soạn)
Tiếp theo phần 2/8
17. Chú ngã có đau không?
Vào đầu năm 1954, tiết trời đã sang xuân, nhưng ở Việt
Bắc vẫn còn rét. Gió bấc thổi mạnh, mưa phùn lâm râm gây nên cái lạnh buốt, Bác
vẫn làm việc rất khuya. Bác khoác chiếc áo bông đã cũ, miệng ngậm điếu thuốc lá
thỉnh thoảng lại hồng lên, tiếng máy chữ lách tách, lách tách đều đều...
Trời lạnh, nhưng được đứng gác bên Bác, tôi thấy lòng
mình như được sưởi ấm lên. Tôi nhẹ nhàng bước chân đi vòng quanh lán. Một lần vừa
đi, vừa nghĩ, tôi bị thụt chân xuống một cái hố tránh máy bay. Tôi đang tìm cách
để lên khỏi hố, chợt nghe có tiếng bước chân đi về phía mình. Có tiếng hỏi:
- Chú nào ngã đấy?
Chưa kịp nhận ra ai, thì tôi đã thấy hai tay Bác luồn vào
hai nách, chòm râu của Bác chạm vào má tôi. Tôi cố trấn tĩnh lại để nói một lời
thì giật mình khi thấy Bác không khoác áo bông, Bác đi tất một chân có guốc, một
chân không, nước mắt tôi trào ra. Vừa kéo, Bác vừa hỏi:
- Chú ngã có đau không?
Bác sờ khắp người tôi, nắn chân, nắn tay tôi. Rồi Bác nói:
- Chú ngã thế đau lắm. Chú cứ ngồi xuống đây bóp chân
cho đỡ đau. Ngồi xuống! Ngồi xuống!
Tôi bàng hoàng cả người, không tin ở tại mình nữa. Có thật
là Bác nói như vậy không! Bác ơi! Bác thương chúng cháu quá!
Tôi trả lời Bác:
- Thưa Bác, cháu không việc gì ạ. Rồi tôi cố gắng bước
đi để Bác yên lòng.
Bác cười hiền hậu và căn dặn: “Bất cứ làm việc gì chú cũng
phải cẩn thận”. Rồi Bác quay vào.
Tôi đứng nhìn theo Bác cho đến lúc lại nghe tiếng máy
chữ của Bác kêu lên lách tách, đều đều trên nhà sàn giữa đêm Việt Bắc.
(Theo lời kể của Ngô Văn Núi)
18. Câu chuyện về ba chiếc ba lô
Trong những ngày sống ở Việt Bắc, mỗi lần Bác đi công
tác, thường có hai đồng chí đi cùng. Vì sợ Bác mệt, nên hai đồng chí định mang
hộ ba lô cho Bác, nhưng Bác nói:
- Đi đường rừng, leo núi ai mà chẳng mệt, tập trung đồ
vật cho một người mang đi thì người đó càng chóng mệt. Cứ phân ra mỗi người
mang một ít.
Khi mọi thứ đã được phân ra cho vào ba chiếc ba lô, Bác
còn hỏi thêm:
- Các chú đã chia đều rồi chứ?
Hai đồng chí trả lời:
- Thưa Bác, rồi ạ.
Ba người lên đường, qua một chặng, mọi người dừng chân.
Bác đến chỗ đồng chí bên cạnh, xách chiếc ba lô lên.
- Tại sao ba lô của chú nặng mà của Bác lại nhẹ?
Sau đó, Bác mở cả ba chiếc ba lô ra xem thì thấy ba lô
của Bác nhẹ nhất chỉ có chăn, màn. Bác không đồng ý và nói:
- Chỉ có lao động thật sự mới đem lại hạnh phúc cho con
người.
Hai đồng chí kia lại phải san đều các thứ vào ba chiếc
ba lô.
19. Chủ tịch nước cũng không có đặc quyền
Đầu năm 1946, cả nước tiến hành cuộc Tổng tuyển cử bầu
Quốc hội khóa đầu tiên. Gần đến ngày bầu cử, tại Hà Nội - là nơi Bác Hồ ra ứng
cử - có 118 vị Chủ tịch Ủy ban nhân dân và đại biểu các giới hàng xã đã công bố
một bản đề nghị: “Yêu cầu cụ Hồ Chí Minh không phải ứng cử trong cuộc Tổng tuyển
cử sắp tới. Chúng tôi suy tôn và ủng hộ vĩnh viễn cụ Hồ Chí Minh làm Chủ tịch của
nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”.
Từ nhiều nơi trong cả nước, đồng bào viết thư đề nghị Bác
không cần ra ứng cử ở một tỉnh nào, nhân dân cả nước đồng thanh nhất trí cử Bác
vào Quốc hội.
Trước tình cảm tin yêu đó của nhân dân, Bác viết một bức
thư ngắn cảm tạ đồng bào và đề nghị đồng bào để Bác thực hiện quyền công dân của
mình: “Tôi là một công dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nên tôi không thể
vượt khỏi thể lệ của Tổng tuyển cử đã định. Tôi ra ứng cử ở Hà Nội nên cũng
không thể ra ứng cử ở nơi nào nữa. Xin cảm tạ đồng bào đã có lòng yêu tôi và
yêu cầu toàn thể đồng bào hãy làm tròn nhiệm vụ người công dân trong cuộc Tổng
tuyển cử sắp tới.
Sau ngày hòa bình lập lại, có lần Bác đi thăm một ngôi
chùa cổ, vị sư trụ trì ra đón và khẩn khoản xin Bác đừng cởi dép khi vào trong
chùa. Bác không đồng ý và lặng lẽ làm đúng những quy định như khách thập phương
đến lễ chùa. Trên đường từ chùa về, khi vào đến thành phố, xe Bác đến một ngã
tư thì vừa lúc đèn đỏ bật. Sợ phố đông, xe dừng lâu, đồng chí bảo vệ định chạy
lại đề nghị đồng chí công an giao thông bật đèn xanh để Bác đi. Bác hiểu ý ngăn
lại:
- Các chú không được làm như thế, phải tôn trọng và gương
mẫu chấp hành luật lệ giao thông. Không được bắt luật pháp dành quyền ưu tiên
riêng cho mình.
20. Câu chuyện về một con đường
Trong kháng chiến chống Mỹ, một hôm đi thăm nơi ăn, chốn
ở của một đơn vị thông tin, trước khi ra về, Bác bảo đồng chí chỉ huy tập trung
bộ đội lại.
Bác nói:
- Muốn làm tốt được nhiệm vụ, các chú phải đoàn kết nội
bộ, đoàn kết chặt chẽ với nhân dân địa phương, thường xuyên thăm hỏi, động viên
giúp đỡ nhân dân, làm cho nhân dân tin yêu, giúp đỡ bảo vệ quân đội. Chỉ có dựa
vào nhân dân, đoàn kết với nhân dân mới bảo vệ được mình, che mắt địch và đánh
thắng được chúng.
Chợt Bác chỉ tay ra phía đường cái hỏi:
- Thế các chú cấm con đường kia thì nhân dân đi lại bằng
đường nào?
- Thưa Bác... đi vòng theo các bờ ruộng ngoài kia ạ.
Nghe đồng chí chỉ huy trả lời thế, Bác phê bình:
- Như vậy là không được. Các chú cấm đường để phòng kẻ
gian, đảm bảo bí mật quân sự là đúng, nhưng phải đắp con đường khác cho nhân
dân đi chứ. Có như vậy mới đúng là quân dân đoàn kết, Bác nói thế có đúng
không?
Chúng tôi cùng trả lời:
- Thưa Bác, đúng ạ!
Vâng lời Bác, đơn vị đã tự phê bình trước nhân dân và cùng
nhân dân đắp xong con đường mới sớm hơn thời gian dự định.
21. Từ chiếc đồng hồ của Bác
Cuối năm 1954, Bác Hồ đến thăm một đơn vị pháo binh
đóng ở Bạch Mai đang luyện tập để chuẩn bị cho cuộc duyệt binh đón mừng chiến
thắng Điện Biên Phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh về thủ đô Hà Nội.
Sau khi đi thăm nơi ăn, chốn ở của bộ đội, Bác đã dành
một thời gian dài để nói chuyện với anh em. Bác lấy ở túi ra một chiếc đồng hồ
quả quít và kể rằng, đây là vật kỷ niệm của một đồng chí lãnh tụ một Đảng Cộng
sản tặng. Bác âu yếm nhìn mọi người rồi chỉ vào từng chiếc kim, từng chữ số và
hỏi anh em về tác dụng của từng bộ phận. Mọi người đều trả lời đúng cả. Song
chưa ai hiểu tại sao Bác lại hỏi như vậy?
Bác vui vẻ nói tiếp: “Đã bao nhiêu năm nay, chiếc kim đồng
hồ vẫn chạy để chỉ cho ta biết giờ giấc, chữ số trên mặt vẫn đứng yên một chỗ,
bộ máy vẫn hoạt động đều đặn bên trong. Tất cả đều nhịp nhàng làm việc theo sự phân
công ấy”. Ngừng một lát Bác nói tiếp:
- Thế mà ngày nay, bỗng nhiên cái kim kêu lên: tôi chạy
mãi hết ngày này qua tháng khác, mỏi chân lắm rồi, phải cho tôi nghỉ. Chữ số
thì đua nhau la lớn: tôi đứng mãi một chỗ, chùn chân lắm, phải cho tôi chạy. Bộ
máy bên trong thì than thở: tôi ở mãi trong này, chẳng ai biết đến công việc âm
thầm của tôi, phải cho tôi ra ngoài. Thế là kim thì đứng, chữ số thì chạy linh
tinh theo sở thích, bộ máy bên trong thì nhảy ra ngoài. Các cô, các chú thử tưởng
tượng xem, nếu như vậy có còn là chiếc đồng hồ nữa không? Có giúp ích gì cho
chúng ta nữa không?
Mọi người đáp: “Thưa Bác, không ạ!”
Anh chị em đều hiểu ý Bác dạy: Việc gì cách mạng phân
công phải yên tâm hoàn thành. Không được “đứng núi này trông núi nọ”.
22. “Ông kiến” nhà sàn của Bác
Năm 1958, kiến trúc sư Nguyễn Văn Ninh được Văn phòng
Phủ Chủ tịch mời lên gặp Bác.
Hôm ấy, Bác mặc bộ quần áo bà ba, chân đi đôi guốc mộc.
Sau khi mời đồng chí Ninh ngồi, Bác nói ý kiến của mình về ngôi nhà mà Trung
ương đã quyết định xây để Bác ở. Bác dặn nhà mới sẽ làm theo kiểu nhà sàn Việt Bắc,
loại gỗ gì, tầng dưới thế nào, chỗ làm việc của Bác ra sao, cặn kẽ, cụ thể. Khi
nói đến hành lang quanh sàn, Bác bê chiếc ghế mây ra để ngang, giơ tay làm cữ,
nói:
- Hành lang chú làm rộng cho Bác như thế này, để khi Bác
ngồi đọc sách, có ai qua lại đều thuận lợi. Ý kiến chú thế nào? Có được không?
Đồng chí Ninh thưa với Bác là “được” và xin phép ra về.
Bác dặn thêm là phải hết sức tiết kiệm.
Sau đợt đi công tác ngắn ngày về, ngôi nhà đã xong. Bác
đến xem nhưng không ai nghe thấy Bác nói gì. Hôm sau, Bác bỏ tiền riêng của
mình nhờ Văn phòng tổ chức một buổi liên hoan ngọt. Bác mời đồng chí Ninh và một
số công nhân làm nhà cho Bác tới dự ngay gian dưới ngôi nhà sàn mới dựng xong.
Đấy là bữa tiệc đầu tiên “khánh thành công trình” nhà sàn của Chủ tịch nước.
Bác giục mọi người ăn kẹo, uống nước. Bác tặng mỗi người một huy hiệu hình Bác.
Đến lượt đồng chí Ninh, Bác nói:
- Các chú làm như thế là nhanh, tốt, nhưng còn một khuyết
điểm. Chú có biết khuyết điểm gì không?
Đồng chí Ninh thưa với Bác
- Thưa Bác, so với lời Bác dặn thì có tốn kém hơn đôi chút
ạ.
Bác gật đầu:
- Chú nói đúng. Nước ta chưa giàu, dân ta còn chưa đủ nhà
ở. Bác ở thế là tốt lắm rồi...
Sau bữa tiệc, Bác mời anh em ra chụp ảnh chung với Bác.
Nhìn quanh, thấy đồng chí Ninh, Bác vẫy:
- Còn “ông kiến” nữa, đến đây!
Tất cả cười ồ lên, vui vẻ, phấn khởi trong niềm hạnh phúc
riêng của mình...
Đồng chí Ninh kể lại: “Ban đầu tôi cho rằng mình là “kiến
trúc sư” nên Bác gọi là “ông kiến” cho gọn, cho vui. Mãi về sau có người nói rằng
gọi “ông kiến” là tiết kiệm được hai chữ “trúc sư” Mà Kiến là hay leo, leo
thang. Tôi đã “leo thang” trong việc xây nhà sàn cho Bác, không tiết kiệm, nên
Bác gọi thế!”1
(Theo lời kể của đồng chí Ninh)
-------------------------------------------
1 Cuối năm ấy, Bác tự tay gửi một con cá trong “Ao cá Bác Hồ”, nhờ đồng
chí bảo vệ đem đến tận nhà “tặng và cảm ơn kiến trúc sư Nguyễn Văn Ninh”.
23. Đôi chân Bác
Đôi chân Bác là đôi chân ngàn ngàn dặm. Chẳng có ai trong
thời đại Bác lại đi nhiều đến thế. Chỉ nói riêng trong thời gian chống Pháp, ở
Việt Bắc, Bác đi rất nhiều. Anh em bảo vệ phục vụ Bác kể: Bác đi khiếp lắm,
toàn đi bộ, thỉnh thoảng mới đi ngựa. Thoắt đã từ Tân Trào sang Thái, thoắt đã
lên Tuyên, thoắt ngược Bắc Cạn... Vừa đi vừa làm việc, viết báo, viết sách.
Cánh thanh niên theo được Bác còn đến “Tết”.
Thời gian ở Xiêm có ngày Bác đã đi bộ hơn 70 kilômét đường
rừng. Bác đi quen, sải chân đều, đúng giờ là nghỉ, hết giờ nghỉ lại đi, dù mưa
bão, hễ đã định đến đâu là đến bằng được, ít khi lỡ độ đường vì chủ quan. Ai đi
theo Bác, mệt mỏi, Bác mách cho cách xoa bóp chân, bóp chân bằng nước tiểu, nấu
canh lá lốt rừng ăn cho đỡ. Còn đôi chân Bác thì cứ như là chân thép.
Nhưng Bác lại hay thương anh em phải đứng lâu, đi nhiều.
Một lần, các chiến sĩ quân đội được vào thăm Bác, xin Bác
được chụp ảnh chung. Bác đồng ý. Bác mời đồng chí chụp ảnh tới. Để đảm bảo “ăn
chắc”, nhà ảnh xin phép Bác lấy chân máy ảnh đặt máy lên chụp. Chờ mãi mới mang
được chân máy ra, Bác nói:
- Chú tìm được chân máy thì chân Bác gãy
rồi...
Ai nấy đều vui vẻ hẳn lên, quên cả thời gian chờ đợi.
Lần khác, nhân dịp Bộ Quốc phòng chiêu đãi đoàn đại biểu
quân sự Liên Xô do Đại tướng Pavel Batov dẫn đầu, Bác có tới dự. Đồng chí Tổng
tham mưu trưởng1 quân đội ta đọc bài diễn văn bằng tiếng Việt một đoạn
rồi ngừng. Một cán bộ đối ngoại dịch ra tiếng Nga nên mất nhiều thời gian.
Bác quay sang đồng chí Bộ trưởng Quốc phòng:
- Bài dài quá, mình đứng rục cả chân.
Đồng chí Văn2 phân trần:
- Thưa Bác, hôm nay có đoàn đại biểu quốc tế, có Ủy ban
giám sát đình chiến nên xin phép Bác...
Sau đó đồng chí Văn nói riêng với một cán bộ. Đồng chí
này viết trên một tờ giấy nhỏ chuyển tới đồng chí Tổng tham mưu trưởng. Từ đấy,
chỉ đọc bản tiếng Nga. Cuối cùng đồng chí Tổng tham mưu trưởng mới nói lại bằng
tiếng Việt, cám ơn quan khách.
Tiếng vỗ tay chưa dứt, Bác đã cầm một cốc rượu nhanh nhẹn
đi chúc mừng những người đứng xung quanh. Sau đó, Người cầm cái nĩa, giơ lên
nói
- Bắt đầu thôi! Không thì mỏi chân lắm...
Thật ra là Bác nói hộ mọi người.
-------------------------------------
1 Đại tướng Văn Tiến Dũng.
2 Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
24. Bác phục vụ dân chứ không phải dân phục vụ Bác
Suốt cuộc đời mình, dù đã đi bốn phương trời, qua nhiều
nước, tiếp nhận và gạn lọc tinh hoa nghệ thuật của nhiều dân tộc, nhưng Bác vẫn
trân trọng nghệ thuật cổ truyền Việt Nam, trong đó có câu hát phường vải và hò
ví dặm của quê hương Nghệ An.
Các đoàn, các đội văn nghệ ở Trung ương và các địa phương
vẫn thường được Bác mời vào Phủ Chủ tịch biểu diễn, tiếng là để Bác xem và cho
ý kiến, nhưng - như anh em trong cơ quan thường nói “chủ yếu là Bác cho chúng tôi
xem thôi”.
Lần về thăm Nghệ An, sau khi đội văn nghệ tỉnh nhà biểu
diễn, Bác bước lên sân khấu, giơ cao một chiếc lẵng mây, nói:
- Các cháu diễn tốt, Bác thưởng kẹo. Kẹo trong lẵng này
này.
Khi đoàn trình diễn vở “Cô gái sông Lam”, trước
giờ mở màn, Bác vào phòng hóa trang. Với anh Nghĩa quê Nghi Lộc, Bác nhại tiếng:
“Nghi Lộc hả, con “méo” phải không?”. Anh Ngoạn trưởng đoàn trả lời Bác
quê mình là Thừa Thiên, Bác nói: “Rứa là không phải Nghệ An nhà choa rồi”...
Lần khác nữa, Bác lại mời đoàn ca múa Nghệ An vào Phủ
Chủ tịch biểu diễn. Nhưng sau đó biết tin đoàn đang tiếp tục chương trình phục
vụ đồng bào Hà Nội tại Văn Miếu, Bác báo cho đồng chí giúp việc điện sang Bộ
Văn hóa hoãn lại. Bác nói:
- Để đồng bào thưởng thức trước, Bác xem sau. Bác phục
vụ dân chứ không phải dân phục vụ Bác.
(Theo Minh Huệ)
25. Yêu ai yêu bằng cả tấm lòng
Lần Bác sang thăm nước Cộng hòa dân chủ Đức, các đồng
chí ở Bộ Y tế nước bạn mời Bác đi thăm một số bệnh viện, trường đại học y khoa
và cơ sở nghiên cứu khoa học ở Berlin. Đến một phòng học, các bác sĩ giới thiệu
với Hồ Chủ tịch mô hình một người thủy tinh trong suốt, có đầy đủ các bộ phận
cơ thể và có thể lấy ra đặt vào phục vụ cho việc nghiên cứu bài giải phẫu.
Khi cầm que chỉ vào trái tim, đồng chí bác sĩ nước bạn
nói vui:
- Trái tim này còn chứa đựng bao nhiêu tình yêu...
Bác cười nói với đồng chí người Đức:
- Ở nước chúng tôi, người ta không nói yêu nhau bằng trái
tim đâu. Đố đồng chí biết đấy!
Bác sĩ xin chịu.
Cầm lấy que chỉ, Bác khoanh một vòng tròn vào bụng người
mẫu thủy tinh, rồi nói:
- Chúng tôi yêu ai, yêu bằng cả tấm lòng này này.
Mọi người cười rộ lên...
(Theo đồng chí Song Tùng)
Còn nữa
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn "Phong cách Hồ Chí Minh". NXB Trẻ 2019)
0 comments:
Đăng nhận xét