Đinh Tuyết Lan
Đầu Xuân Mậu Thân 1968. Mặt trận Đường 9 Nam Lào tiến
sâu vào Quảng Trị. Tin tức từ mặt trận dồn dập truyền về, đường dây thông tin nối
sát bước quân đi. Rất nhiều máy lẻ mở ra phục vụ cho chiến dịch.
Trung đoàn 134, bảo vệ và khai thác đường dây chọn một
đội tuyên truyền văn hóa đi đến từng tổ đường dây để động viên anh em phục vụ tốt
thông tin cho mặt trận phía Nam. Ngoài tiêu chuẩn là chiến sỹ có nghiệp vụ cao
còn phải làm công tác văn nghệ. Thế là nhóm bốn cô gái và sáu chàng trai chúng
tôi được chọn từ các đại đội lên, tập trung về Phòng Chính trị hơn một tuần tập
tành tiết mục rồi lên đường ra trận.
Chúng tôi mang theo 4 khẩu súng AK, một máy lẻ, đủ cơ
số đạn, gạo ăn 3 ngày; thêm nữa là ít đàn, sáo, trống, phách. Tôi là nữ nhưng
biết kéo đàn accordeon nên không phải khoác súng, đeo gạo; chiếc đàn được bọc vỏ
ngụy trang khoác sau lưng; ba lô cá nhân đeo phía trước. Người cồng kềnh nhất
là "Thỏa voi", anh đeo súng, đạn, xẻng, ba lô, ngang thắt lưng buộc
hai ruột tượng gạo, nồi niêu của cả đội và một cái trống con "vũ khí"
để biểu diễn nữa. Chúng tôi đã đeo thồ như vậy và đi bộ hơn 1400km vượt đèo, lội
suối. Nhưng được ra chiến trường là vui lắm rồi. Mỗi ngày hành quân khoảng 40 -
50km tuỳ theo tổ bảo vệ dây đặt trạm. Anh em ra đón chúng tôi tận cửa rừng,
cách nơi ở cả chục cây số. Gặp nhau mừng lắm, vì tuy chưa biết mặt nhau nhưng
cùng trung đoàn nên đã "bén tiếng" từ trước rồi.
Đường đến càng gần mặt trận là đường mòn xuyên rừng
săng lẻ; phía dưới chân lúp xúp dương xỉ, nhiều loại cây nhỏ có gai và vắt. Vắt
rất nhiều, chúng đứng dựng kín cả mặt đất ẩm ướt, không còn chỗ để đặt bàn
chân; nhưng chúng tôi vẫn bắt kịp đoàn quân đi. Các chàng dũng sĩ tặng chúng tôi
quả tắc (quýt chua), hoa rừng và lời chào hỏi thân ái:
- Em ơi! Hát "Bài ca hi vọng nhé",
"Tình ca" Hoàng Việt nữa.
- Đồng hương! Hát bài quê mình ấy...!
Một sớm đang hành quân thì đội trưởng nhắn truyền lên
(mỗi người chúng tôi phải đi cách nhau 10m, để tránh sát thương nhiều nhỡ dẫm
phải bom bi).
- Tối nay đội sẽ "biểu diễn" cho Đại đội
dũng sĩ diệt Mỹ và Bộ tư lệnh Quân khu Tiền phương xem. Chiều có giao liên đón!
Chúng tôi không phải là diễn viên. Chỉ là những chiến
sĩ mới rời hầm máy, tai nghe, phích cắm vài mươi ngày, hành quân cả ngàn cây số
vào đây, được nghe báo thế háo hức lạ thường.
Đồng chí giao liên người dân tộc Vân Kiều giới thiệu địa
điểm biểu diễn, đó là một cái hang rất lớn, cửa hang ô tô có thể vào được. Tên
hang "Dũng sĩ" là do bộ đội đặt, vì nơi đây từng là địa điểm tổ chức
đại hội các dũng sỹ diệt Mỹ của Mặt trận Đường 9 lần thứ nhất, có hơn 700 dũng
sỹ về dự. Sau này khi đất nước hoà bình, tôi có dịp thăm động Tam Thanh (Lạng
Sơn) và gặp một sân khấu nằm sâu trong lòng núi nhưng không đẹp và ấn tượng bằng
nơi chúng tôi đã "biểu diễn". Hang "Dũng sĩ" sâu hơn, cao
hơn, phía trên rủ xuống nhiều nhũ đá màu sắc lung linh. Không biết bây giờ nó
đã được khai thác làm điểm du lịch nào chưa? Lòng hang được chia làm hai, mỗi
bên kê nhiều ghế băng do cành săng lẻ ghép lại, hang chứa được hàng ngàn người.
Khi chúng tôi đến thì bộ đội - toàn là những dũng sĩ đã ngồi chật cứng các dãy
ghế, tiếng vỗ tay vang lên, cả những chiếc mũ tai bèo hua hua và đặc biệt là những
ánh mắt thân thương dõi theo.
Tư lệnh phó Tống Hồ Trinh, người tiểu đoàn trưởng trực
tiếp đánh đồi A1 của chiến trường Điện Biên Phủ năm xưa nhận ra tôi, vì ông có
biết ba của tôi. Ông cười sảng khoái, hãnh diện giới thiệu tôi với một đồng chí
đứng tuổi:
- Thưa Tư lệnh! Nữ đồng chí này là con gái anh Đinh Ngọc
Liên chỉ huy quân nhạc.
Thì ra ông là Tướng Lê Quang Hoà, Tư lệnh chiến dịch.
Ông mỉm cười và bắt tay toàn đội. Bàn tay to dày và ấm áp tình cha. Buổi biểu
diễn tràn ngập tiếng vỗ tay. Có lẽ không phải vì thành công của nghệ thuật mà
vì chúng tôi đều là những chiến sỹ trẻ. Tôi xếp đàn, chuẩn bị lên hát đồng ca
thì Tư lệnh đến bên:
- Con gái bố Liên có biết bắt moduya1
không? Bác trao cho cháu nhiệm vụ quan trọng này, hoàn thành tốt nhé - Rồi rất
tự nhiên, ông dắt tôi ra giữa sân khấu giới thiệu:
- Nữ đồng chí Tuyết Lan, bộ đội Thông tin sẽ bắt nhịp
cho chúng ta hát bài "Giải phóng miền Nam". Các đồng chí có đồng ý
thì vỗ tay nào!
Quên hết thẹn thùng, ngượng nghịu, tôi giơ cao tay bắt
nhịp cho tất cả cùng hát. Đứng bên tôi là vị Tướng "huyền thoại" vỗ
tay giữ nhịp hát theo.
Sau này cuộc đời có những kỷ niệm và thành công nho nhỏ,
nhưng tôi mãi mãi ghi nhớ những ngày tháng trong quân ngũ đầy nhiệt huyết của tuổi
trẻ đó; giữ mãi hình ảnh vị Tư lệnh mặt trận nhân hậu, quả quyết đã tiếp cho
tôi sức mạnh, niềm tin hoàn thành một nhiệm vụ đặc biệt. Lúc đó tôi mới là cô
gái Hà Nội 19 tuổi.
Đ.T.L
15-8-2004
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Tín hiệu văn hóa – Tín hiệu
tiến công”. NXB Công an nhân dân 2005)
------------------------------------
1 Mơduya (mesure) – tiếng Pháp: bắt nhịp hát.
