Trong Chiến dịch Điện Biên
Phủ, Bộ đội Thông tin liên lạc (TTLL) đã huy động sức mạnh tổng hợp, anh dũng,
mưu trí, chủ động, sáng tạo, bảo đảm TTLL cho Tổng Quân ủy, Bộ tư lệnh chiến dịch
kịp thời, thông suốt trong mọi tình huống.
Sẵn sàng hy sinh giữ vững mạch
máu thông tin liên lạc
Sau khi nhận nhiệm vụ, ngày
17-1-1954, Cục TTLL chủ động tổ chức cơ quan thông tin chiến dịch (Ban ba) và
phân đội thông tin trực thuộc đã chủ động nghiên cứu, nắm vững tình hình mọi mặt,
triển khai xây dựng kế hoạch TTLL. Các loại văn kiện tài liệu, quy ước tên
sóng, mật ngữ vô tuyến điện được cơ quan thông tin chuẩn bị chu đáo trong giai
đoạn chuẩn bị. Công tác huấn luyện bộ đội được quan tâm chu đáo. Khi Bộ chỉ huy
chiến dịch thay đổi phương châm “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc,
tiến chắc”, cơ quan thông tin chiến dịch đã nắm vững tình hình, chỉ đạo các đơn
vị điều chỉnh, củng cố vững chắc hệ thống TTLL. Cùng với việc tổ chức thông tin
vô tuyến điện bảo đảm cho Đại đoàn 308 tiến công sang Thượng Lào, cơ quan thông
tin chỉ đạo 2 đại đội hữu tuyến điện triển khai đường dây từ Thẩm Púa về Sơn La
và từ Sơn La về Yên Bái, bảo đảm liên lạc từ tiền tuyến về hậu phương. |
| Tại mặt trận, bộ đội vẫn được đọc báo, tạp chí do chiến sĩ quân bưu mang đến. Ảnh tư liệu |
Chiến dịch Điện Biên Phủ có
quy mô lớn, địa hình phức tạp, điều kiện tác chiến diễn ra liên tục, dài ngày.
Mặt khác, do ở xa hậu phương, vận tải tiếp tế khó khăn, địch lại có ưu thế về hỏa
lực pháo binh, không quân, đòi hỏi công tác lãnh đạo tư tưởng phải nhạy bén, kịp
thời và liên tục. Vì vậy, cơ quan thông tin và các đơn vị thông tin luôn làm tốt
công tác giáo dục chính trị, động viên tư tưởng, làm cho cán bộ, chiến sĩ không
sợ gian khổ, hy sinh, xây dựng quyết tâm bảo đảm TTLL thông suốt trong mọi tình
huống.
Lực lượng TTLL đã triển khai
gần 1.200km đường dây thông tin hữu tuyến điện trong điều kiện địa hình phức tạp.
Thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện địch đánh phá rất ác liệt suốt ngày đêm vào
các trọng điểm, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh nhưng TTLL vẫn thông
suốt. Tinh thần đó được tiếp tục phát huy trong đợt 1 của chiến dịch, khi Tiểu
đoàn 11, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 tiến công cứ điểm 102, đường dây hữu tuyến
điện Trung đoàn 141 tới Tiểu đoàn 11 bị pháo địch bắn đứt ngay khi bắt đầu nổ
súng tiến công. Ngay lập tức, cán bộ, chiến sĩ thông tin đã triển khai lực lượng,
phương tiện khắc phục giữa bom đạn ác liệt của địch. Chỉ sau 40 phút, đường dây
liên lạc được nối thông nhưng 12 đồng chí của đơn vị đã anh dũng hy sinh. Trong
đợt 2 chiến dịch, khi Trung đoàn 102 tiến công cứ điểm đồi A1, địch dùng pháo
binh chống cự quyết liệt, đường dây điện thoại giữa Trung đoàn với các mũi tiến
công bị pháo kích địch bắn đứt nhiều lần, các chiến sĩ thông tin đã dũng cảm khắc
phục để nối thông liên lạc dù hàng chục cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh và bị
thương nặng.
Điển hình về nghệ thuật tổ
chức, bảo đảm thông tin liên lạc
Trong Chiến dịch Điện Biên
Phủ, cơ quan thông tin chiến dịch đã tập trung lực lượng, phương tiện và sự chỉ
đạo cho nhiệm vụ chủ yếu, hướng tiến công chủ yếu của từng đợt chiến dịch và từng
trận đánh then chốt. Khi các Đại đoàn 312, 308 đánh trận Him Lam, Độc Lập trong
đợt 1, cơ quan thông tin đã tổ chức liên lạc với các đại đoàn bằng 2 đường dây
hữu tuyến điện và đường vu hồi vững chắc. Tổ chức vô tuyến điện sóng ngắn liên
lạc tay đôi chuyên trách, sử dụng cả liên lạc báo và thoại trên máy SCR-694, đồng
thời tổ chức liên lạc vượt cấp xuống các trung đoàn. Các Đại đoàn 312, 308 cũng
huy động toàn bộ số máy vô tuyến điện sóng cực ngắn hiện có để tổ chức mạng
liên lạc thoại giữa các trung đoàn với các tiểu đoàn, các đại đội mũi nhọn
trong suốt quá trình chiến đấu. |
| Chiến sĩ thông tin vận động báo tin chiến thắng Điện Biên Phủ, năm 1954. Ảnh tư liệu |
Để chuẩn bị cho đợt 3 của
chiến dịch, cơ quan thông tin chiến dịch huy động hầu như toàn bộ số điện đài để
bảo đảm liên lạc; chỉ đạo các đơn vị thông tin kiểm tra, củng cố từng đoạn đường
dây hữu tuyến điện và các máy vô tuyến điện từ bộ chỉ huy chiến dịch đến từng
trận địa pháo và đài quan sát pháo binh. Cũng trong đợt 3 này, do tính chất
quan trọng của trận đánh dứt điểm đồi A1, Đại đoàn 316 tăng cường cho Trung
đoàn 174 một tiểu đội vô tuyến điện sóng cực ngắn để liên lạc với các tiểu
đoàn, đại đội chủ yếu, kết hợp củng cố các đường dây hữu tuyến điện, đặc biệt
là đường dây qua cửa mở, bảo đảm TTLL vững chắc cho chỉ huy trận đánh giành thắng
lợi.
Cùng với việc tập trung bảo
đảm TTLL cho chỉ huy tác chiến, cơ quan thông tin luôn chú trọng bảo đảm TTLL
cho hiệp đồng, triển khai các đường dây giữa các đại đoàn với nhau và giữa
trung đoàn bộ binh với đơn vị pháo binh chi viện. Trong chiến dịch này, phương
tiện vô tuyến điện của ta còn thiếu nên mạng vô tuyến điện ưu tiên để Bộ chỉ
huy hiệp đồng với các chiến trường xa và nắm tình hình chung, còn trong phạm vi
chiến dịch chủ yếu hiệp đồng bằng hữu tuyến điện.
Khó khăn lớn nhất của ta
trong Chiến dịch Điện Biên Phủ là xa hậu phương, trong khi nhu cầu về nhân lực,
vật chất cho chiến dịch đều phải huy động từ hậu phương, do đó, việc tổ chức bảo
đảm TTLL phục vụ chỉ huy hậu cần được Bộ chỉ huy chiến dịch rất coi trọng. Cơ
quan thông tin đã tận dụng cơ sở vật chất, tổ chức hệ thống thông tin bằng nhiều
phương tiện. Nhờ đó việc cung cấp đạn dược, lương thực, thực phẩm... ra tiền
tuyến được kịp thời, góp phần quan trọng vào thắng lợi của chiến dịch. Đây là
điển hình về nghệ thuật tổ chức, bảo đảm TTLL trong cuộc kháng chiến chống thực
dân Pháp.
Chỉ huy chặt chẽ, sử dụng lực
lượng, phương tiện khoa học
So với các chiến dịch trước,
công tác chỉ đạo, chỉ huy của cơ quan thông tin Chiến dịch Điện Biên Phủ có nhiều
tiến bộ, các chỉ thị, quy định về TTLL chặt chẽ, chỉ đạo sử dụng từng loại
phương tiện được thống nhất. Cơ quan thông tin đã chủ động triển khai một số mặt
công tác, nổi bật là công tác chuẩn bị, xây dựng kế hoạch TTLL sát thực tế các
tình huống chiến đấu; chỉ huy chặt chẽ, kịp thời.
Để bảo đảm TTLL cho giai đoạn
2 của chiến dịch, cán bộ thông tin các cấp tăng cường công tác kiểm tra nắm
tình hình, kịp thời chỉ đạo khắc phục những sai sót, động viên tinh thần dũng cảm,
vượt khó, sẵn sàng hy sinh để giữ vững mạnh máu TTLL. Các đường dây hữu tuyến
điện được triển khai đi theo đường hào giao thông của trận địa trên tất cả các
hướng, có phương án vu hồi, dự phòng, bảo đảm cho mọi tình huống; bố trí lực lượng
trực, bảo vệ và sẵn sàng khắc phục sự cố. Đến đợt 3 chiến dịch, cơ quan thông
tin chỉ đạo các đơn vị thông tin tổ chức phân chia từng đoạn đường dây để kiểm
tra và củng cố; các máy vô tuyến điện được chuẩn bị rất kỹ ở tất cả các cấp đến
từng trận địa pháo và đài quan sát pháo binh; dự kiến đầy đủ các tình huống và
có biện pháp khắc phục kịp thời, bảo đảm TTLL thông suốt và vững chắc đến khi kết
thúc chiến dịch. |
| Phối hợp với mặt trận Điện Biên Phủ, tại đèo An Khê các chiến sĩ thông tin hữu tuyến điện luồn sâu trong rừng phục vụ chiến đấu tiêu diệt binh đoàn cơ động 100 của Pháp. Ảnh tư liệu |
Đặc biệt, trong suốt thời
gian diễn ra chiến dịch, cơ quan thông tin coi trọng các phương án tổ chức, sử
dụng lực lượng, phương tiện thông tin để phát huy tối đa tính năng kỹ, chiến
thuật các loại phương tiện thông tin hiện có, kết hợp chặt chẽ các phương tiện
thông tin với nhau để bảo đảm liên lạc. Các đơn vị được trang bị số lượng lớn với
nhiều loại phương tiện thông tin hơn các chiến dịch trước. Hệ thống thông tin Sở
chỉ huy chiến dịch được tổ chức kết hợp 3 loại phương tiện chính là hữu tuyến
điện, vô tuyến điện và thông tin chuyển đạt. Trong giai đoạn chuẩn bị chiến đấu,
cơ quan thông tin xác định liên lạc hữu tuyến điện là phương tiện chủ yếu, vì vậy
đã triển khai 2 đường dây hữu tuyến điện từ sở chỉ huy Mường Phăng đến Đại đoàn
316 và 312; các đường liên lạc với các đại đoàn đều có vu hồi qua trạm giữa, hoặc
triển khai từ tổng đài đại đoàn này đến tổng đài đại đoàn khác, tạo thế vu hồi
vững chắc. Đồng thời trên các tuyến hữu tuyến điện, bố trí các trạm bảo vệ kết
hợp với các trạm thông tin chuyển đạt, vừa có tác dụng hỗ trợ nhau trong công
tác, vừa tăng thêm tính vững chắc cho hệ thống thông tin.
Giữ bí mật là một trong những
yếu tố quan trọng nhất của công tác tổ chức bảo đảm TTLL. Vì vậy, trong Chiến dịch
Điện Biên Phủ, cơ quan thông tin chiến dịch và lực lượng thông tin các đơn vị
luôn chú trọng công tác này. Trước khi bước vào chiến dịch, cơ quan thông tin
quy định về sử dụng vô tuyến điện cho từng loại máy và từng đối tượng liên lạc;
kết hợp với cơ quan tác chiến xây dựng bảng chữ đúc nghiệp vụ, chuẩn bị tài liệu,
quy ước tên sóng, tổ chức học mật ngữ, mật danh, tiếng lóng và các quy định
liên lạc chặt chẽ.
Khi bước vào đợt 2 chiến dịch,
để giữ bí mật cho Bộ chỉ huy chiến dịch, đội vô tuyến điện được chia thành 2 bộ
phận, một bộ phận gồm các điện đài liên lạc với hậu phương, với các chiến trường
xa được đặt cách Sở chỉ huy chiến dịch 10km, liên lạc theo các hướng khác với
hướng Điện Biên Phủ. Các đài này chỉ được làm việc khi liên lạc hữu tuyến điện
bị gián đoạn. Để bảo đảm việc chuyển nhận điện giữa cơ yếu với thông tin, Đội
vô tuyến điện 101 tổ chức liên lạc chuyển đạt 2 đầu, hẹn gặp nhau ở giữa đường
giao nhận về cơ yếu và nhận điện chuyển cho các đơn vị. Nhờ biện pháp trên, từ
cuối tháng 3 đến khi kết thúc chiến dịch, Sở chỉ huy chiến dịch không di chuyển,
nhưng vẫn an toàn, không bị địch phát hiện.
Ngoài ra, nghi binh thông
tin là một bộ phận quan trọng trong kế hoạch nghi binh của chiến dịch, góp phần
quan trọng vào thắng lợi. Ngay sau khi thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh
nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, Tổng Tư lệnh giao nhiệm vụ
cho Đại đoàn 308 tiến quân sang Thượng Lào hướng về Luang Prabang, nhằm làm cho
địch nhầm tưởng ta bỏ ý định tiến công Điện Biên Phủ. Đại tướng, Tổng Tư lệnh
Võ Nguyên Giáp còn chỉ thị cho một bộ phận mang theo một đài vô tuyến điện đi về
phía Mộc Châu, mỗi ngày 3 lần chuyển điện báo cáo để địch lầm tưởng Đại đoàn
308 đang quay về đồng bằng.
70 năm đã trôi qua nhưng nghệ
thuật tổ chức bảo đảm TTLL trong Chiến dịch Điện Biên Phủ vẫn còn nguyên giá trị,
cần được nghiên cứu, vận dụng sáng tạo vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đại tá Vũ Viết Hoàng (Phó tư
lệnh, Tham mưu trưởng Binh chủng Thông tin liên lạc)
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn báo QĐND)
