Ở một đoạn đường dây cửa ngõ mặt trận

Đặng Trường Lưu

I

Những lá cờ đỏ rực làm hồng lên cả gian nhà Ban chỉ huy đại đội, hồng lên những khuôn mặt của chủ và khách. Có lẽ màu cờ đã làm tăng thêm vẻ trang nghiêm mà ấm áp, náo nhiệt mà đầy khí thể của buổi đầu tiên về đơn vị. Tôi nghĩ: - Tất cả đã bắt nguồn từ màu đỏ này đây! Đó là cái màu tượng trưng cho sức mạnh của một đơn vị Quyết thắng.

Tôi nâng niu những lá cờ ấy với tình cảm thiêng liêng nhất. Đây là máu và mồ hôi của tất cả những ngày qua. Tôi sực nhớ tới tháng ngày lăn lộn ở chiến trường: Lào và mùa khô cháy bỏng! Trị Thiên Huế và những ngày dựng đường dây tổng tấn công, trút bão lửa lên đầu giặc... Cho đến bây giờ, các chiến sĩ Đại đội 6 vẫn còn kể lại nhiều mẩu chuyện ăn cháo nằm hầm, dựng đường dây trong lòng địch ở mặt trận bắc Quảng Nam. Những câu chuyện bình thường mà đầy vẻ tự hào. Niềm tự hào ấy đang ánh lên trong màu đỏ lá cờ của Trung ương Đảng tặng, lấp lánh trên tấm Huân chương Chiến công giải phóng - phần thưởng cao quý của mặt trận giải phóng. Phải! Niềm tự hào ấy thuộc về những người đi trước, luôn đứng ở đầu sóng ngọn gió của đường dây với danh hiệu “Xung Kích”. Vấn đề chính là phải nắm chắc cán cờ mà phất cho màu đỏ của nó càng rực lên chói lọi. Tổ khúc chèo “Giữ Cờ” của Đại đội 6 đã nói lên điều đó. Và Đại đội 6 đang làm việc đó, náo nức, khẩn trương đầy khí thế hào hùng.

II

Tôi đã gặp Tạ Văn Cửa, một cán bộ tận tuỵ, đầy nhiệt tình và trách nhiệm. Anh kể cho chúng tôi nghe những ngày phục vụ ở chiến trường. Hồi đó anh là cán bộ tiểu đội, tiểu đội của anh khi nhận nhiệm vụ đã vấp phải bao nhiêu khó khăn trở ngại. Nhưng tinh thần trách nhiệm và sức sáng tạo của tập thể đã vượt lên trên hết. Ở chiến trường, có khi chỉ ăn 4 lạng gạo một ngày, tôi hiểu vì sao anh có sức mạnh để làm một nhiệm vụ không phải của anh, vác những bì gạo rơi trên đường vào kho, mặc dù biết rằng vùng này địch đánh phá vô cùng ác liệt. Tôi hiểu vì sao anh đã dũng cảm cùng tổ xung kích dọn sạch bom mìn, mở đường cho đồng đội vận chuyển hơn chục tấn vật liệu đường dây trong tầm đạn địch. Hiện nay trung đội của anh đang giữ lá cờ khá nhất.

Ngô Quang Tráng, một chiến sĩ mới, trẻ và khoẻ như một “ông voi”. Đó là danh thủ chuyển vận của Đại đội 6. Một năm làm nhiệm vụ vận chuyển vật liệu ở chiến trường, mưa nắng Trường Sơn đã làm cho người anh sắt lại. Thời gian cho anh niềm tự hào truyền thống. Chính vì thế mà trước sự khẩn trương cấp bách của nhiệm vụ, anh lao vào phấn đấu như trách nhiệm của chính mình. Đường dốc, không thể gánh, anh gùi 12 xà gỗ, trong khi chỉ tiêu quy định là 6 đến 8 xà. 12 xà gỗ trên vai và thêm 1 thanh xà làm gậy chống để vượt dốc. Câu chuyện quả là thú vị mà ở Đại đội 6, không ai quên được. Chỉ tiêu 2 người khiêng 1 cột sắt trên đoạn đường 2km, mình anh chuyển được 9 cột, vượt 6 cột một ngày.

Đồng chí Lê Thanh Bạt, trưởng bếp B9 dáng người thấp, cái miệng lúc nào cũng tươi. Bếp của anh khá nhất trong đại đội, bữa ăn thường là 4 đến 5 món có hôm tới 6 món. Vất vả là thế mà vẫn tham gia sinh hoạt với đội văn nghệ một cách đều đặn. Anh làm việc tận tuỵ, tất bật với những nỗi lo toan như người chị cả trong nhà. Lửa trời, lửa bếp, lửa lòng hầu như lúc nào cũng rừng rực trong anh.

Đội văn nghệ đang sinh hoạt để chuẩn bị cho chương trình biểu diễn tối nay. Những tiếng hát âm vang đang làm sống lại những ngày tháng dựng đường dây lịch sử. Cứ nhìn lực lượng trẻ và hùng hậu này, thấy ngay được khả năng phát triển của phong trào văn nghệ đơn vị. Đại đội 6 đã chú ý một cách đặc biệt đến những mầm mống đó. Các tiết mục chủ yếu là tự biên. Qua những ngày tranh thủ tập luyện, đến nay, Đại đội 6 đã có thể biểu diễn hẳn một đêm mà vẫn còn dư tiết mục. Đồng chí phụ trách văn hoá văn nghệ của tiểu đoàn bảo tôi: “Đội tuyên truyền văn hoá xung kích của tiểu đoàn thành lập nay mai, chủ yếu nhìn vào lực lượng của Đại đội 6!”.

Ở đây, điều nổi bật là ý thức làm chủ tập thể, vì tập thể mà vun đắp cho truyền thống chung. Cái khí thế bừng bừng “Quyết giữ cờ Đảng” toát ra từ những câu khẩu hiệu trong nhà ban chỉ huy đại đội “...vươn lên giành danh hiệu Anh Hùng…”, trong nhà hậu cần: “Nuôi quân giỏi quản lý tốt, Đại đội 6 quyết tâm thực hiện, mỗi cán bộ và chiến sĩ là một hậu cần viên”, đến những câu khẩu hiệu trong nhà ở của anh em B8 về phong trào rèn luyện 4 tốt và 3 quản...v.v. Cái khí thế ấy, sáng bóng trên những khẩu súng và trang bị được lau chùi thường xuyên đặt trên giá ở nhà ăn B7, toát ra từ những bảng theo dõi thi đua được trang trí trịnh trọng như một tấm bằng khen. Tinh thần công tác qua từng ngày biểu thị bằng màu đỏ hoặc màu xanh của lá cờ nhỏ xíu. Đồng chí Ngọc, tiểu đội phó A8, sau khi sinh hoạt tiểu đội, đang vẽ cờ vào bảng theo dõi thi đua, nói với tôi bằng một giọng băn khoăn: “Trong tuần, tiểu đội tôi bị 2 lá cờ xanh... qua nét mặt anh và không khí buổi họp ban nẫy, tôi thấy được quyết tâm của tiểu đội anh trong những tuần tới.

III

Buổi sáng, trời trong và mịn như má một cô gái. Không khí oi oi báo hiệu một ngày nắng lửa. Tiếng hô khẩu hiệu “Chào mừng Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam, chào mừng kỷ niệm ngày sinh nhật Bác, quyết tâm giành danh hiệu dũng sĩ điểm cao 409” rung vang cả xóm nhỏ bên rừng, đập vào vách đá chan chan như từng đợt sóng. Cờ, khẩu hiệu, quang sắt, đòn khiêng tua tủa. Đại đội 6 đã mở đầu cho ngày đột kích đưa vật liệu xây dựng đường dây lên điểm cao 409 bằng một cuộc cổ động suốt dọc đường ra tuyến.

Từ đêm qua tôi đã được dự cuộc họp của ban chấp hành liên chi đoàn lần cuối bàn về việc đột kích đồi 409. Tất cả đã được chuẩn bị đầy đủ như một trận đánh. Ai đưa bệ xi măng và cột sắt cắm vào mốc cao nhất trên đồi 409 sẽ là dũng sĩ và được gắn hoa hồng. Đồng chí đại đội phó, đồng thời là bí thư liên chi đoàn tuyên bố “Đợt tiến công bắt đầu!”

Theo hướng tay chỉ của người cán bộ đại đội, tôi nhìn lên 409: đỉnh núi cao vòi vọi kia đã bắt đầu loé nắng. Những đám lá khô của tuyến đường dây mới phát ánh lên màu vàng của nắng. Tiếng hò dô khiêng bệ vượt đồi chốc chốc lại dồn lên. Bốn người khiêng một bệ xi măng, hai người khiêng một cột sắt, tất cả lao lên như một cơn gió chiếm lĩnh đồi cao.

Tôi đã dự ngày đột kích lên đỉnh 409 phía bên kia của Đại đội 4, nhưng so với Đại đội 4, đoạn đường của Đại đội 6 còn hiểm trở gấp bội phần. Từ chân lên đỉnh, quãng đường dài 3km ấy lúc chênh vênh bên sườn đồi cháy nắng, lúc lao xuống vực thẳm, lúc vượt lên dựng đứng tựa bức tường. Các chiến sĩ Đại đội 6, những người từng làm đường dây lên Bắc về Nam, khi đi phát tuyến, cũng đã phải lắc đầu lè lưỡi trước đoạn đường xương xẩu này. Chính vì khó khăn ấy mà mấy ngày trước đây, Ban chỉ huy Đại đội 6 đã vắt óc tìm kế hoạch thực hiện. “Nếu như tiến độ thi công trong bình thường thì một ngày chỉ đưa được một bệ xi măng vào mốc là cố gắng”. Đợt phát động đã mở ra với nội dung đầy tính chất lịch sử của cách mạng hiện tại. Những con người Đại đội 6 có bao giờ chùn bước trong khó khăn.

Hăm hở, xốc tới. Từ dáng điềm đạm không giấu nổi sốt sắng của đồng chí Đại đội phó Nguyễn Thành Lưu đến những bước chân hăm hở của đồng chí Truy, B phó B8 hay đồng chí Biện Phó bí thư liên chi, từ nội dung câu khẩu hiệu cắm dọc tuyến đường đến những hơi thở và bước chân gấp gáp của các tổ khiêng bệ, vác cột, tất cả như rung lên trong nhịp điệu của một cuộc sống vừa được hồi sinh. Nguyễn Đức Ngọc! Quyết tâm thư của anh còn tươi rói những dòng chữ trên tờ báo tường kia đã biến thành sức mạnh, chắp cho anh đôi cánh vượt đồi, đưa một cột sắt đặt vào mốc 140 - tột đỉnh của điểm cao 409. Nguyễn Văn Cảnh hôm qua vừa mới sốt dậy, hôm nay đã dũng mãnh đặt một cột sắt vào mốc 133.

Các dũng sĩ khiêng bệ, áo quần vắt ra nước, tì chặt cánh tay đòn, quyết đưa bệ vào mốc một cách an toàn. Các tổ khiêng bệ của B7 đêm qua vừa họp để thảo ra quyết tâm vượt đồi. Đồng chí Hưng giáo viên văn hoá, cũng trong đêm qua còn chậm rãi đọc cho học viên lớp 3 của mình viết chính tả, tài liệu viết và đọc là cuốn sách Vì nước vì dân...

Nắng bốc lửa ném vào mặt. Nóng hầm hập. Bệ xi măng văn theo người nhích dần từng bước. Các chiến sĩ chia nhau từng ngụm nước, từng điếu thuốc lào. Đứng trên đỉnh cao tràn đầy phấn khởi, những nụ cười như hoa nắng trên vai. Đồng chí Đại đội phó và Tiểu đoàn trưởng đứng ở mốc 133 quan sát “trận đánh”. Một kết quả thật không ngờ: mặc dù ngày phát động đột kích chưa kết thúc, 8 bệ xi măng và 8 cột sắt đã ngự vào trong mốc của đoạn đường khó nhất. Nắng trưa chói chang trong màu cờ đỏ.

IV

Đợt chiến đấu vẫn còn tiếp tục trên cao điểm và suốt tuyến đường dây. Những người chiến sĩ Đại đội 6, trong phong trào xây dựng đơn vị mạnh, toàn diện đang vươn lên với một khí thế chưa từng có. Ở đơn vị này, truyền thống và những niềm vui thường đọng lại thành một chuỗi âm thanh, ngân vang trong tim người chiến sĩ. Họ đang lớn lên theo nhịp bước của toàn tiểu đoàn, trung đoàn, vượt ngàn khó khăn để dành lấy danh hiệu cao quý của Đảng và Nhà nước. Con người và cuộc sống. Khí thế và chiến công ở Đại đội 6 trong những ngày rực lửa là thế đó. Từ những tiếng hát đường dây vang lên trong khó khăn đến những bài bích báo nóng hổi, từ cái bếp quyết tâm xây dựng tốt đến câu khẩu hiệu và những khẩu súng sáng bóng kia, từ những miếng vườn rau tăng gia, cái xà đơn, hố nhảy đến bảng theo dõi thi đua của từng tiểu đội, từ nỗi băn khoăn vì thiếu cán bộ của ban chỉ huy đến tiếng hò dô dựng cột của anh em... Tất cả đều đang ánh lên một vẻ đẹp của những con người hăng say chiến đấu và xây dựng. Lửa của nắng, lửa những ngày dựng đường dây trên Trường Sơn, lửa từ màu đỏ chói của lá cờ Trung ương Đảng tặng đã và đang tôi họ thành sắt thép.

Quyết giữ cờ Đảng, giữ trọn màu đỏ của chiến công. Đó là mục đích của tất cả những tâm tư và hành động. Đứng vững trên điểm cao quyết thắng vươn tới điểm cao anh hùng, Đại đội 6, của Tiểu đoàn 8 Trung đoàn Thông tin xây dựng đường dây 132 hôm nay là như vậy đó.

Tháng 5 năm 1969

Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Dặm đường mưa nắng”. NXB Văn học 2021)