Vũ Long
Mỗi người
ở một miền quê
Vì say
cánh sóng nên về bên nhau
"Hoa
cau nở giữa vườn cau”
Hoa tình
nở bởi thương nhau trọn đời
Thương
nhau đâu phải nhiều lời
Tim trong
tín hiệu giữa trời bao la
Cho dù em
ở nơi xa
Cứ lần
theo tiếng tích tà anh sang
Gặp nhau ở
giữa không gian
Nụ hôn toả
ấm mênh mang đất trời
Đó là nhà
máy của tôi
Hoa tình
nở bởi mọi người yêu nhau.
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)
Nguyễn Thụy Kha
Sau trận
bom toạ độ
Người chiến
sĩ quân bưu không dậy nữa
Anh ngã
vào nôi êm rừng xanh
Chiếc ba
lô đầy thư và công văn
Nằm yên
thềm cỏ vắng
Hồn anh
hoá thành cô em áo trắng
Mang chiếc
ba lô và tin anh hy sinh
Tới các
miền mong ngóng
Câu chuyện
đọc từ lá thư cháy xém
Truyền
tay nhau hơi ấm người không quen
Thì thầm
về cô em không tên
Những người
quên mình giữ gìn mạch máu
Để các miền
xa xôi trong chiến đấu
Vẫn vô
hình tay nắm chặt tay nhau
Dẫu gian
lao
Tình người
không thất lạc
Còn bao
phong thư đi ra đi vào
Trạm quân
bưu không biết
Nằm trong
các ba lô kín mít
Nằm trong
ca bin lái xe
Nằm ở những
nơi sâu nhất
Trên tay
người đi, người về
Những người
đi ta trao chuyển lá thư
Hay ta nhận
lá thư từ bàn tay ấy
Ta rất
tin
Có thể là
chiến sĩ
Có thể là
chính uỷ
Tư lệnh
trưởng của ta
Một nhà
thơ già
Thoáng đường
mòn gặp gỡ
Sự tận tụy
vô tư
Làm cho tất
cả
Hóa cây cầu
nối những trái tim
Hoá đôi
cánh phong thư không tem
Ở chiến
trường anh đừng ngạc nhiên
Khi chợt
nhận phong thư qua bàn tay lạ
Điều kỳ
diệu chẳng hề bỡ ngỡ
Bởi mọi
người ta yêu
Và chính
ta trong tuyến lửa
Đều có
tâm hồn quân bưu
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)
Nguyễn Thụy Kha
Bãi lau
xưa xoá sạch rồi
Loang
xanh mấy vạt sắn đồi non tơ
Lạ chưa
sau mấy ngày mưa
Quanh
doanh trại cứ la đà nấm lên
Mấy chàng
chiến sĩ thông tin
Rủ nhau
đi hái nấm tìm ngược xuôi
Mới hay gốc
lau đất vùi
Ngỡ xơ
xác chết lại chồi mầm non
Nhấp nhô
như mái nhà con
Quây quần
như những mái tranh sườn đồi
Nhỏ nhoi
cây nấm ngọt bùi
Tự thân gầy
guộc một đời cây lau.
Bát canh
toả khói trao nhau
Cơn mưa hồi
ức khi nào tuôn rơi
Người bạn
xưa đã khuất rồi
Có gì phảng
phất như đời cây lau
Chết thầm
lặng góc rừng sâu
Cho đường
dây sứ nở thao thức rừng
Chiều nay
như trở về cùng
Ăn canh nấm
lại cười rung căn nhà...
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)
Đàm Hậu
Đêm sân
bay
Từng đợt
gió
gồng lên,
quất
ngang mặt.
Tháng chạp
Mưa lạnh
ngắt
Rét tái
tê
không
ngăn nổi những bàn tay kéo cáp.
Phía sau
tổng đài
réo gọi
Trước anh
Tổ quốc
là mặt trời
âm thanh.
Đêm sân
bay
Anh nhớ về
quê Mẹ
Tuổi ấu
thơ mắc võng ru con
Dưới chân
anh lúa vẫn xanh non,
Trên đỉnh
cột anh ngỡ cùng cánh sóng
dây đung
đưa theo từng cơn gió thổi
ru đường
băng trong tín hiệu bao la
Cánh sóng
bay xa
cùng dòng
quang hối hả
trên tay
anh tín hiệu toả trăm miền
Đêm sân
bay
Anh thức
trọn đêm.
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)
Lê Nguyên Hưởng
Nhè nhẹ bồng
bềnh sương khói trắng
Nhấp nhô
trùng điệp núi non xanh
Biên
cương một dải muôn trùng thẳm
Xào xạc
đôi lều giữa nắng hanh
Dấu chân
người lính không biết mỏi
Lặn lội
suối đèo tới biên cương
Vệ tinh
cánh sóng vươn trải tới
Nối niềm
giao cảm – Si Pa Phìn.
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)
Đặng Đức Đông
Pha Đin,
đỉnh núi xa mờ
Ngước
nhìn những tưởng trong mơ dạt dào
Mây đưa từng
bước lên cao
Bóng người
lính trạm ẩn vào trong mây
Màn sương
thấm ướt vai gầy
Nắng qua
kẽ lá đan dây tơ hồng
Cột viba
giữa thinh không
Dưới chân
xanh mướt cánh đồng bậc thang
Khèn ai
đang thổi nhịp nhàng
Vẳng xa
tiếng suối, rộn ràng tiếng chim
Bản làng
thấp thoáng trong đêm
Viba in
bóng trên nền trời sao
Mùa khô bỏng
rát gió Lào
Mùa đông
gió bấc điểm cao mịt mù
Mùa mưa
kéo tận sang thu
Thông tin
thông suốt mặc dù gian lao
Ba người
chung một điểm cao
Khác quê
mà có khác nào anh em
Cùng nhau
canh trực ngày đêm
Giữ cho
quê mẹ bình yên vẹn toàn
Pha Đin nở
trắng hoa ban
Một mùa
xuân mới bình an lại về.
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn "Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)
Đại tá, TS Nguyễn Văn Khoan, hội viên Chi hội Phòng KHQS
Năm 1939, Chiến tranh thế giới lần thứ hai đã bùng nổ.
Thực dân Pháp ở Đông Dương kết thúc phong trào Mặt trận bình dân ở thuộc địa, bắt
đầu lùng bắt các chiến sĩ cộng sản, nhưng những người cộng sản đã nhanh chân
hơn, họ rút vào hoạt động bí mật.
Tháng 11 năm ấy, tại Bà Điểm, ngoại ô Sài Gòn, Hội nghị
Trung ương lần thứ 6 đã họp ba ngày liền (6, 7, 8) có các đồng chí Võ Văn Tần,
Lê Duẩn, Phan Đăng Lưu tham dự. Hội nghị đã giải quyết vấn đề chuyển hướng đường
lối và phương pháp cách mạng trong tình hình mới. Phong trào đang lên thì đến
tháng Giêng năm 1940, toàn ban Thường vụ Trung ương sa vào tay mật thám. Tiếp
sau đó là các đồng chí Xứ ủy Nam Kỳ, rồi Thành ủy Sài Gòn cũng bị bắt. Đây là một
tổn thất rất lớn cho Đảng ta, kể từ sau năm 1931. Trong lúc ấy tình hình Đông
Dương đang biến đổi rất mạnh. Ngày 23-9-1940, Pháp bắt buộc phải để cho phát
xít Nhật chiếm Đông Dương, "từ đó nhân dân ta chịu hai tầng xiềng xích
Pháp và Nhật". Giữa năm 1940, các cơ sở Đảng ở Nam Kỳ dần dần phục hồi.
Tháng 7, Xứ ủy Nam Kỳ đã đề ra "Đề cương khởi nghĩa". Đến 27-9, nhân dân
Bắc Sơn đã nổi dậy, chiếm đồn Mỏ Nhài, càng thúc giục quyết tâm khởi nghĩa của
Xứ ủy Nam Kỳ. Cuối cùng, Xứ ủy quyết định ngày 23-11, sẽ tổ chức khởi nghĩa ở Nam
Kỳ. Xứ ủy bấy giờ không nhìn thấy được rằng dù Đức đã thắng Pháp, quân Thái Lan
đã tấn công Pháp ở biên giới Lào-Miên, tuy "tình hình chung thế giới và
Đông Dương ngày càng có lợi cho ta, nhưng thời cơ chưa đến, chưa thể khởi nghĩa
được". Khởi nghĩa Bắc Sơn đã không "châm ngọn lửa cách mạng" ra
các địa phương khác mà từ cuối tháng 9 đã chuyển sang phòng ngự - mà phòng ngự trong
khởi nghĩa chỉ có một con đường duy nhất – con đường chết.
Không có điều kiện liên lạc để rút kinh nghiệm và tiếp
thu những nhận định của Trung ương qua khởi nghĩa Bắc Sơn, nên Xứ ủy Nam Kỳ vẫn
duy trì không khí chuẩn bị khởi nghĩa.
Tháng 11-1940, Hội nghị Trung ương Đảng đã họp tại làng
Đình Bảng (Bắc Ninh) từ ngày 6 đến ngày 9. Đại biểu Bắc Kỳ có các đồng chí Trường
Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt, Trần Đăng Ninh, Đại biểu Nam Kỳ có Phan
Đăng Lưu... Hội nghị tiên đoán "một cao trào cách mạng nhất định sẽ nổi dậy,
Đảng phải chuẩn bị để gánh lấy sứ mệnh thiêng liêng lãnh đạo các dân tộc bị áp
bức ở Đông Dương võ trang bạo động giành lấy quyền tự do, độc lập”. Hội nghị đã
nghe đồng chí Phan Đăng Lưu báo cáo về tình hình Đảng bộ Nam Kỳ và vấn đề khởi
nghĩa, Hội nghị đã chỉ thị cho Xứ ủy Nam Kỳ hoãn khởi nghĩa vì chưa có đủ điều
kiện bảo đảm cho khởi nghĩa thắng lợi, Hội nghị đã giao nhiệm vụ cho đồng chí
Phan Đăng Lưu về gấp Sài Gòn truyền đạt chủ trương trên cho Xứ ủy.
Sau Hội nghị, đồng chí Phan Đăng Lưu đã khẩn trương về
Sài Gòn. Có thể là do đồng chí còn có công việc ở Huế, có thể là do việc đi lại
không dễ dàng, do địch gây khó khăn, nên ngày 22, nghĩa là 10 ngày sau, đồng
chí Phan Đăng Lưu mới gặp được Xứ ủy và đêm hôm ấy đồng chí đã bị địch bắt. Quyết
định của trung ương đã đến, nhưng lệnh khởi nghĩa của Xứ ủy đã xuống các địa
phương và chỉ còn hơn hai chục tiếng đồng hồ nữa là khởi nghĩa bùng nổ. Cỗ máy
đã phát động không cách gì hoãn lại được nữa trong hoàn cảnh bấy giờ của Đảng bộ
Nam Kỳ.
Cuộc khởi nghĩa được phát động do thiếu thông tin, chỉ
đạo lại không chặt chẽ, trong điều kiện chủ quan, khách quan chưa chín muồi nên
đã bị thất bại nặng nề. Gần 6000 người đã bị bắt và bị giết. Nhiều thôn xóm bị
thực dân Pháp tàn sát hết sức dã man. Nhiều đồng chí ủy viên trung ương, bí thư
Xứ ủy, bí thư Thành ủy và cán bộ Đảng bị xử bắn. Đồng chí Nguyễn Ái Quốc bấy giờ
đang hoạt động tại Quế Lâm (Trung Quốc) để tích cực tìm đường về nước, dự đoán
và biết tin về cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ. Người viết ngay một bức điện, nhưng rồi
cũng không có cách nào để chuyển bức điện góp ý ấy về được Đảng bộ Nam Kỳ...
Cuộc khởi nghĩa đã nổ ra rồi - theo ý Nguyễn Ái Quốc, cần
tổ chức rút lui cho khéo để duy trì phong trào. Tuy thất bại nhưng đã đem lại
nhiều bài học về xây dựng lực lượng khởi nghĩa, về xác định điều kiện, thời cơ
khởi nghĩa cho Đảng ta.
Một trong những nguyên nhân của thất bại này là Đảng ta
bấy giờ và những năm 1939-1940, chưa kịp tổ chức lại giao thông liên lạc vững
chắc, chưa có được những kinh nghiệm giao thông chiến lược.
Nếu có liên lạc chặt chẽ từ Trung ương ra hải ngoại, từ
trung ương đến Xứ ủy, từ Xứ ủy đến các cơ sở, có kinh nghiệm cùng một thời gian
tổ chức giao thông hai chiều, nhiều đường... chỉ thị hoãn khởi nghĩa có thể đến
sớm hơn. Nếu Xứ ủy Nam Kỳ có hệ thống giao thông tốt thì trong khoảng thời gian
hơn 20 tiếng đồng hồ cũng có thể chuyển kịp lệnh hoãn khởi nghĩa đến cơ sở.
Trung ương có thể ủy nhiệm không chỉ một đồng chí Phan
Đăng Lưu truyền đạt lệnh, có thể sử dụng điện báo của Pháp mã hóa tin tức (như
đồng chí Trần Phú đã làm) để báo qua một chặng trung gian lệnh hoãn khởi nghĩa.
Nhưng vì Trung ương mới tổ chức lại không có được nhiều mối giao thông, mới chỉ
có một chiều trên xuống – đơn tuyến, không có chiều dưới lên.
Rõ ràng là "giao thông tốt mọi việc đều tốt, giao
thông bế tắc thì mọi việc đều khó khăn" Bác Hồ đã dạy: "Việc liên lạc
là một việc quan trọng bậc nhất trong công tác cách mạng vì chính nó quyết định
sự thống nhất chỉ huy, sự phân phối lực lượng và do đó bảo đảm thắng lợi".
Ở khởi nghĩa Nam Kỳ không có điều kiện để giao thông
được xem là việc quan trọng hàng đầu, bậc nhất của công việc khởi nghĩa nên đã
không "thống nhất chỉ huy" được, không phân phối lực lượng được nên
không thể "bảo đảm thắng lợi" được.
Do đó, trong cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945,
tuy có nơi, có lúc còn khó khăn, nhưng nhìn chung mạng giao thông liên lạc chiến
lược (toàn quốc) và giao thông từng địa bàn (tỉnh, huyện) với nhiều lực lượng
khác nhau, nhiều mối, nhiều cách, nhiều biện pháp với kinh nghiệm tích lũy được,
đã hoàn thành sự nghiệp vẻ vang của mình: chuyển lệnh Tổng khởi nghĩa kịp thời
bảo đảm cho "thống nhất chỉ huy, phân phối lực lượng" góp phần đưa cuộc
Tổng khởi nghĩa đến thành công nhanh chóng, đưa Cách mạng Tháng Tám đến thắng lợi.
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Giao thông – Thông tin – Liên lạc”. NXB Lao Động 1997)
Quang Chuyền
Em ơi có
chuyện vui gì
Mà hồng
đôi má, hay vì nắng hanh?
Em cười
đôi mắt long lanh
Khiến
trăm cánh võng chòng chành ngả nghiêng
Hoa rừng
ai hái tặng em
Để xuân đến
sớm làm duyên cho người
"Trạm
em nghèo quá đi thôi
Tết xuân
chẳng có chi mời các anh..."
Lời em
hát với ngàn xanh
Bồn chồn
súng đạn cựa mình trên tay
Em đi mở
lối rừng dây
Mỗi xuân
như thấy tháng ngày trên non
Vô tình
nhắc chuyện chồng con
Lắc đầu
ngúng nguẩy tay ôm miệng cười
Nhận thư
ai đó vừa rồi
Đoán chừng
xuân đến chuyện vui có nhiều?
Em đi câu
hát đi theo
Bóng in
ngọn thác, chân đèo, sườn non...
Cô giao
liên của Trường Sơn
Em đem
theo cả tâm hồn mùa xuân.
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)
Quang Chuyền
Trong đất
có mưa không
Mà cầu vồng
ẩn hiện?
Cầu vồng
từ đâu đến
Lóng lánh
vào trong anh?
Màu tím,
đỏ, vàng, xanh
Hiện hình
lên sắc đất
Em ơi em
đã gặp
Cây cầu vồng
này chưa?
Không đón
đợi cơn mưa
Phía mé
trời nắng ráo
Không uốn
cong cơn bão
Che mái
nhà bình yên
Cây cầu vồng
hiện lên
Chuyển dập
dồn nhịp sóng
Em có
nghe tiếng vọng
Nối hai bờ
không gian?
Nối qua
ngày gian nan
Giữa cái
còn, cái mất
Qua xói
mòn thời gian
Nắng mưa
phai màu sắc
Bàn tay
người rải cáp
Là bàn
tay sần chai
Gửi bao
nhiêu câu hát
Thầm thì
lòng đất đai
Nối hôm
nay ngày mai
Cây cầu vồng
ẩn hiện
Anh đã đi
đã đến
Gặp tận
cùng xa sâu
(Những sợi
dây nhiều màu
Giấu mình
sau vỏ cáp)
Khi đạn
cày xới đất
Đất lộ ra
sắc màu
Trong hố
bom bùng nổ
Bỗng hiện
ra cây cầu...
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)
Nguyễn Đức Chi
Bàn chân
vượt mấy suối
Từ ấy tới
hôm nay
Thuộc
thêm bao tên núi
Và đạp mấy
đèo mây
Trên Trường
Sơn thảm lá đan dày
Vui náo nức
những ngày đánh Mỹ.
"Ôi
Tổ quốc giang sơn hùng vĩ"
Đẹp biết
bao chiến sĩ dây trần
Heo hút rừng
sâu vọng tiếng hổ gầm
Vượn hót
quanh năm, suối cao tiếng hát
Đây xứ sở
của ruồi vàng muỗi vắt
Mây nhởn
nhơ lả lướt dưới chân người
Văng vẳng
gần xa tiếng nói tiếng cười
Cô gái
nào yêu đời thế nhỉ
Đêm mênh
mông sao em không nghỉ
Và đi đâu
như thể lên đèo
Có phải
em cô gái ban chiều
Thoăn thoắt
xới rau, thẳng rìu chặt gỗ
Không được
lên ngàn mắt em hoe đỏ
Giận dỗi
ai mà bỏ cả bữa cơm
Hiểu lắm
ngày qua biết mấy khó khăn
Tay trắng
dựng lên từng căn nhà ấm
Từng cỗ
máy vượt núi cao dốc đứng
Luyện hôm
nay chân cứng đá mềm
Em lên
hang soi sáng ngọn đèn
Bàn tay
nhỏ nối liền mạch máu
Đỉnh non
cao pháo đài chiến đấu
Trái tim
em nung nấu căm thù
Rẽ lá rừng
xua áng mây mù
Theo hút
đường dây từng giờ ra tiền tuyến
Chiến sĩ
thông tin xiết bao trìu mến
Xa nhau rồi
lưu luyến lắm anh ơi
Nhớ buổi
cùng nhau lên đèo Anh Trỗi
Mỗi đỉnh
cao của tổ 7 tổ 5
Ai xếp đá
cho đường dây đi mãi
Ai đuổi
voi dưới ánh trăng rằm
Ai bảo
nơi đây cuộc sống âm thầm
Xa xóm xa
thôn muôn phần hưu quạnh
Dù nắng
cháy lưng hay đêm đông giá lạnh
Đời vẫn
xanh tươi khi mưa tạnh mây tan
Tôi về
đèo Thế lên Nậm Nang
Sim chín
tiễn đưa về thăm eo Lập Cập
Đá cục,
đá hòn quây trò cây cột
Đá tạo
nên eo mới thật ly kỳ.
Nghe
quanh năm gió thổi rầm rì
Tiếng
sóng biển vỗ về từng đợt
Sông
Thanh Lạng nước đỏ ngàu tung bọt
Ai kéo
dây ai vượt lũ trào.
Ai loang
đỏ máu đào
Vẫn lao
vào dựng cột
Coi đường
dây như ruột
Tim còn đập
còn đi.
Sóng gió
với gian nguy
Ta sợ chi
giặc Mỹ
Máy vô
vàn yêu quý
Ai lấy
thân đậy nắp chiến hào.
Thông tin
như mạch máu đào
Dây không
thông suốt ta nào yên tâm
Quản chi
ghềnh thác đạn bom
Còn hơi
thở, giữ dây thông chiến trường.
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)
