"Nhạc sĩ" của Trung đoàn (4/8)

Phạm Huy Thưởng

Tiếp theo phần 3/8

Sẽ là rất thiếu sót nếu tôi không kế tới hoạt động của chiến sĩ văn nghệ 132 trong chiến trường. Tháng 9 năm 1967 chúng tôi đã rất thành công trong hội diễn Binh chủng Thông tin. Tốp ca nam "áo trắng" của Trung đoàn 132 đã trình bày rất thành công các tiết mục "Hoan hô anh nuôi", "Bước chân trên dải Trường Sơn". Vở kịch "Ông già giao liên" gây ấn tượng tốt cho người xem. Chương trình của 132 đã được đánh giá cao. Chúng tôi được nhận lá cờ đỏ, tức là phần thưởng dành cho chương trình tốt nhất. Lúc này chúng tôi đã chấm dứt các vai nữ giả. Đơn vị đã tuyển được mấy cô gái ở Bắc Giang.

Chúng tôi đưa lên sân khấu những vai ông già và trẻ con. Tôi là người chuyên đóng vai ông già. Trong vở kịch "Ông già giao liên", chúng tôi xây dựng những vai kịch ba thế hệ. Tôi trong vai ông ngoại, Ngô Minh Chiến vai người mẹ và Thanh Phương vai cháu nội. Tôi phải đóng cả vai ông già trong một hoạt cảnh chèo của Trọng Ngà. Từ bé đến lớn tôi không hề hát chèo, nay phải đóng vai ông già với điệu hát Lão say. Điệu hát này tôi tập vô cùng vất vả. Suy cho cùng nó cũng chẳng khác gì anh em chơi nhạc cụ dân tộc nay phải tập đệm cho tốp ca nam hoặc hòa tấu nhạc ngoại. Mỗi người đều phải vượt ngay chính mình. Ngày đêm tôi tập hát điệu Lão say. Vũ Trọng Ngà cũng thật tốn công dạy tôi hát điệu này. Vở chèo ấy khi lên sân khấu không được người xem đánh giá cao lắm, nhưng vai Lão say được anh em hoan nghênh như một nỗ lực vượt bậc của cá nhân tôi. Tuy nhiên xét cho cùng vai ông già của tôi trong chèo cũng không hơn gì vai phi công Mỹ hát chèo trên sân khấu. Có khác chăng là một bên vai phi công Mỹ người ta cười ở nội dung vở diễn, còn vai ông già tôi đóng thì được cười ở cách hát với lối cộng minh cứng quèo.

Hội diễn vừa kết thúc tôi và Nguyễn Hữu Khiển, Nguyễn Văn Kha được lệnh về ngay Đại đội 4 để đi công tác gấp. Thì ra tôi tuy về Ban Chính trị Trung đoàn công tác đã mấy năm trời song biên chế của tôi vẫn là Trung đội phó ở Đại đội 4. Minh Chiến nói với riêng tôi:

- Nghe nói các anh đi chiến trường đấy. Có gì cần liên lạc với gia đình anh lo gấp đi. - Thậm chí cô bé này còn mách nước là tôi nên tranh thủ về nhà thăm gia đình rồi hãy tới Trung đoàn bộ lúc này đang ở Thượng Cát, Từ Liêm, Hà Nội. Chiến còn nói:

- Ít nhất thì anh cũng nên tranh thủ sang Văn Điển thăm chị Minh Tâm rồi hãy về đại đội.

Minh Tâm là cô bạn gái gần gũi nhất của tôi ngày đó. Nghe tôi nói không cần thiết phải tranh thủ về thăm gia đình bởi tôi không nghĩ là đơn vị sắp cử tôi đi chiến trường. Tôi cho rằng đi chiến trường là một công tác hệ trọng, cấp trên phải làm công tác tư tưởng chu đáo. Minh Chiến nói:

- Anh thật quá vô tư, không nghĩ gì về mình cả. Em nghe nói Đại đội 4 của anh cùng Đại đội 6 đã tập vác gạch đi bộ cả tháng nay ở trên Hà Tây rồi.

Nghe Chiến nói vậy trong lòng tôi có chút băn khoăn suy nghĩ, song rồi công việc tổng kết hội diễn đang gấp rút nên tôi cũng quên đi. Đúng ngày triệu tập, ba đứa chúng tôi giao lại Đội TTVHXK cho người khác phụ trách trở về Trung đoàn bộ. Tại đây thượng úy Nguyễn Thượng Quyền, thay mặt lãnh đạo ban giải thích cho chúng tôi rõ là phải về ngay Đại đội 4 để tập trung huấn luyện đi chiến trường. Thấy vẻ mặt buồn buồn của ba đứa chúng tôi, anh Ba Quyền nói câu an ủi:

- Rồi tất cả mọi người chúng ta sẽ cùng đi chiến trường đấy mà.

Tôi bực mình cắt lời anh:

- Nhưng mọi người đều biết trước việc này. Mọi người đều tranh thủ thăm gia đình trước khi đi. Các anh tệ lắm. Vì sao các anh giấu chúng tôi tin này? Phải chăng các anh sợ chúng tôi biết chuyện đi chiến trường sẽ làm không tốt nhiệm vụ tham gia hội diễn Binh chủng? Đến nay hội diễn đã thành công mỹ mãn các anh mới gọi chúng tôi về rồi tống chúng tôi đi luôn. Hóa ra chúng tôi là những người không được các anh tin tưởng nhiều lắm. Chuyến đi vào chiến trường này chẳng may xảy ra chuyện gì, có ai ân hận cho chúng tôi không.

Thật ra lúc đó tôi không nói được rành rẽ như thế này. Những lúc quá giận tôi thường lúng túng, nói không ra câu không rõ ý. Nhưng bây giờ việc đã xảy ra rồi cũng chẳng làm gì hơn được nữa. Tôi "nói lẫy" một câu rồi lo chuẩn bị. Nói là chuẩn bị chứ trong túi tôi không còn một đồng, quân trang chưa lĩnh nên chẳng mua sắm được gì cho chuyến công tác dài ngày đi xa của mình. Thậm chí ống kem đánh răng đã hết, phải vào đến Quảng Bình tôi mới mua được ống mới. Nếu như ở bên Văn Điển có lẽ tôi sẽ chuẩn bị được tốt hơn cho chuyến đi chiến trường vì cô bạn gái của tôi bán hàng bách hóa bên đó.

Ngày hôm sau ba đứa chúng tôi đeo ba lô, vác theo cây đàn ghi ta cùng lội bộ về Đại đội ở trên Phùng. Chúng tôi về tới nơi thấy mọi người đang chuẩn bị rất náo nhiệt. Những tưởng còn được nghỉ ngơi chuẩn bị thêm thì tôi được Đại đội trưởng Cận thông báo:

- Đồng chí về ngay trung đội làm công tác chuẩn bị với đồng chí Trung đội trưởng Trần Mậu Bảo. Đêm mai đơn vị bắt đầu hành quân rồi.

Tôi chỉ buồn trong giây lát rồi gặp lại anh em trong trung đội cũ của tôi là tôi quên hết.

Đêm đó mới thực sự là một đêm dằn vặt với tôi. Tôi sắp sửa bước vào một chuyến đi mà không biết kết cục sống chết sẽ ra sao. Thời gian này vào Khu Bốn cũng đã có thể chết người như bỡn. Nhưng Khu Bốn đâu phải là chiến trường. Vậy mà tôi không được chia tay với gia đình, bạn trai, bạn gái. Tôi còn bực vì nỗi chuyến đi này sống chết ra sao thật khó lường mà tôi không có được đến một cái hôn của cô bạn gái. Thêm một điều nữa, tôi đã gần hết năm thứ sáu là đối tượng kết nạp Đảng. Tuy chưa được kết nạp Đảng song cũng không có một đảng viên nào nói với tôi rằng tôi đã có những khuyết điểm gì. Chung quy vẫn chỉ một lời nhắc nhở là tôi phải phấn đấu tích cực hơn. Tôi trằn trọc tới gần sáng mới ngủ được.

Còn  nữa

Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)