Vợ chồng người bán than

Nguyễn Thụ

Hàng ngày cứ vào giờ trưa, hoặc buổi tối, khách giao thông trên đường đã vắng thì mới thấy vợ chồng người bán than đẩy xe than trên đường đem đến cho cửa hàng chúng tôi và bà con ở các ngõ phố. Than thì có đủ các loại theo yêu cầu của khách hàng: Than tổ ong dài, tổ ong ngắn, than đá, than don. Gọi nó là than don, thực ra nó là than đá nhưng chỉ nhỏ bằng đầu ngón tay mà thôi.

Chân người vợ hình như có tật nên đi lại tập tễnh, không bình thường và khó nhọc. Chị thường xếp than vào hai cái túi to để chồng khỏe hơn, nhanh nhẹn chuyển vào các ngõ, ngách. Vào những ngày chủ nhật, ngày lễ chị vợ vắng mặt nhưng lại xuất hiện một cô gái trẻ đi cùng bán than với người chồng chị, tôi nghĩ đấy cũng có thể là con gái và cũng có thể là người cùng chung nhiệm vụ sản xuất. Làm nghề này thì khổ lắm, bụi bặm, quần áo, mặt mũi nhem nhuốc, đôi giày ba ta của họ đi ở chân lúc nào cũng đen như than.

Chị đem than đến bán cho cửa hàng tôi nhiều lần nên tôi cũng biết tên của chị là: Thái Vân. Vợ chồng Thái - Vân vẫn thường xuyên đến ăn cơm ở cửa hàng của tôi, mỗi bữa mỗi người chỉ ăn một đĩa cơm trị giá từ ba, bốn nghìn đồng. Chủ yếu là lấy nhiều cơm để ăn cho no còn thức ăn chỉ là một ít rau, đậu, lạc, để đưa đẩy cho xong bữa.

Một buổi tối nọ, vợ chồng người bán than cùng cô gái trẻ xuất hiện trước cửa hàng ăn. Ăn mặc gọn gàng, nề nếp, anh chồng còn đi cả giày da đen nữa, chị vợ cũng đi đôi dép tươm tất hơn, còn cô gái trẻ mặc cũng giản dị như nhiều thanh niên Hà Nội khác. Chị Thái - Vân nói "Bác ơi! Bác bán cho con một con cua biển, hai lạng tôm sú, một cân ngao và nửa cân sò huyết". Tôi đang ngạc nhiên về sự đột ngột này, thì cô gái trẻ bám lấy tay chị Thái - Vân khẩn khoản: "Mẹ ơi mẹ! Con không ăn những thứ này đâu. Nếu bố mẹ cứ gọi thì bố mẹ ăn - Cô gái nói tiếp - Thôi mẹ ạ, cứ ăn cơm như bình thường thôi, nếu cần chỉ thêm đĩa xào thôi là đủ". Chị Thái - Vân nhìn con âu yếm nói: "Bố mẹ muốn chiêu đãi con một bữa nhân ngày vui hôm nay. Nhưng thôi, ý con đã vậy thì bố mẹ cũng chiều lòng con".

Tôi thấy có chuyện gì lạ đây nên cũng lân la đến nói chuyện với vợ chồng Thái - Vân và cháu gái. Tôi nói: "Anh chị đã đến đây nhiều lần nhưng bận làm ăn nên không có dịp tâm sự. - Ngừng một lát tôi nói tiếp - Thế hôm nay có niềm vui gì, có thể chia sẻ cho tôi biết được không?". Người chồng cất tiếng: "Dạ thưa bác, đúng là hôm nay mới có thời gian để nói chuyện với Bác. Vâng em xin tự giới thiệu: Tên em là Thái, còn vợ em là Vân nên cứ gọi là Thái - Vân để luôn luôn có chồng, có vợ ở bên nhau đấy bác ạ. - Mọi người cùng cười vui. Anh Thái nói tiếp - Còn đây là con gái rượu của chúng em, cháu là: Thái Thị Vân Vi".

Nghe anh Thái nói, tôi đã cảm nhận đây là một gia đình hòa thuận, hạnh phúc. Tôi ngẫm nghĩ: Cái tên Thái - Vân, rồi lại đặt tên cho con gái là: Thái Thị Vân Vi. Đúng rồi, nó bao trùm cả tên của họ, tên cha, tên mẹ. Nó đã trở thành một khối thống nhất, gắn kết chặt chẽ với nhau, một thứ tình cảm thiêng liêng của cái tổ ấm gốc rễ của xã hội Việt Nam có hàng nghìn năm văn hiến.

Tôi cắt ngang câu chuyện và hỏi anh Thái: "Thế anh chị quê ở đâu? Trước đây làm công tác gì mà bây giờ đi làm than vất vả thế này!". Anh Thái đáp: "Thưa bác, hai vợ chồng em là bộ đội, chúng em đều được tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Em và vợ em là quân nhân thuộc Quân đoàn 3. Em là lính thông tin vô tuyến điện 2 oát tham gia nhiều trận đánh, luôn luôn bám sát bộ binh nhưng rất may là chưa lần nào bị thương, còn vợ em là y tá của Quân đoàn đã bị thương vào chân trong chiến đấu. - Anh Thái nói tiếp - Trong lao động vất vả, em thương vợ em lắm. Vợ chồng em vẫn động viên nhau cố gắng trong lao động, dành dụm để có đủ tiền nuôi các con ăn học sau này trở thành người có ích cho xã hội. Chúng em lập gia đình với nhau từ sau khi Sài Gòn giải phóng. Cấp trên cho cả hai chúng em xuất ngũ về địa phương, ngồi trên xe của Quân đoàn để ra Hà Nội, chúng em nói chuyện với nhau, thế mới biết là cùng đồng hương trong một huyện. Chúng em ở huyện Giao Thủy, Nam Định đấy bác ạ. Tình cảm quê hương, tình cảm người lính nó cứ dần dần thúc bách lỗi chúng em lại với nhau thế nên mới có con bé Thái Thị Vân Vi hôm nay đấy. đấy. - Mọi người lại cùng cười vui. Anh Thái nói tiếp - hôm nay là ngày vui của hai vợ chồng em và cháu Vi, hôm này là ngày sinh nhật của cháu Vi và cũng là ngày cháu bảo vệ thành công luận án tốt nghiệp Đại học Bách khoa thuộc loại xuất sắc đấy bác ạ".

Tôi gật đầu tán thưởng và nói: "Tôi chúc mừng hai anh chị, bác chúc mừng thành quả học tập của cháu. Các bác già rồi, bây giờ chỉ còn chờ mong các cháu bước tiếp vững vàng - xứng đáng trên con đường mà các bác đã đi".

Vui chuyện anh Thái hỏi tôi: "Thế trước đây bác công tác ở đâu ạ? Em có cảm nhận bác cũng là lính như chúng em, chỉ có khác bác là lính già, còn em là lính trẻ có đúng không bác?". Tôi cười và nói: "Anh tinh thật đấy, đúng tôi trước đây cũng là lính của Cụ Hồ và rất mừng tôi và anh cùng là lính của Binh chủng Thông tin liên lạc, tôi làm việc ở cơ quan của Binh chủng. - Tôi nói tiếp: Nhớ lại ngày ấy, từ trận mở màn đến khi giải phóng toàn bộ miền Nam, qua các phương tiện thông tin, nhân dân ta hồ hởi theo dõi từng bước đi từng chiến công của quân và dân tiền tuyến, lúc ấy khí thế cách mạng tấn công cả nước như thác vỡ bờ".

Anh Thái nâng ly rượu nói: "Nhân ngày vui của chúng em và cháu Vi, lại cùng là người lính thông tin với nhau, xin mời bác cạn ly với em để mừng cho chúng em, mừng cho cháu và mừng cho sức khỏe của bác".

Hai mẹ con Thái - Vân ngồi nghe chúng tôi nói chuyện, thỉnh thoảng lại cười hưởng ứng. Bây giờ đã đến lúc Vân Vi lên tiếng, cô nói: "Thưa bác, ban nãy chắc bác không bằng lòng về việc cháu từ chối không ăn các thứ hải sản mà mẹ cháu đã gọi phải không bác?". Tôi trả lời: "Không phải thế đâu cháu ạ. Cửa hàng của bác luôn luôn làm mọi việc để "Vui lòng khách đến và vừa lòng khách đi". Hàng ngày bố mẹ cháu vẫn đến đây ăn cơm bình dân, mỗi suất từ ba đến bốn nghìn đồng. Nhưng cũng có khách ăn tới hàng trăm nghìn đồng, cái đó là tùy ở khả năng và hoàn cảnh của mỗi người. Khách nào bác cũng quan tâm và phục vụ như nhau, không bao giờ bác chỉ nhìn cách ăn mặc lấy đồng tiền ra để phân định sang hèn, tốt xấu. - Tôi nói tiếp - Lúc mới nhìn thấy cháu, bác cứ ngờ ngợ gặp cháu ở đâu rồi, nhưng bác đã kịp nhớ ra, hóa ra là cô bé cùng đẩy xe than với bố đến cửa hàng của bác. Có đúng không nào?". Vân Vi cười rất vui và nói: "Đúng đấy ạ".

"Bác hiểu vì sao cháu lại từ chối không ăn những thứ mà mẹ cháu đã gọi. Bác nghĩ cháu rất thương bố mẹ nên trong đầu cháu đã tính xong một bài toán xem bố mẹ cháu sẽ mất bao nhiêu ngày lao động vất vả để đổi lấy một bữa ăn như ý định của bố mẹ cháu, vì thế mà cháu đã từ chối. Việc làm của cháu để lại một ấn tượng tốt đẹp trong lòng bác". Và ông chủ quán đã thực lòng quý mến cái đức tính tốt đẹp của cô bé này.

Bác chủ quán nói đúng những điều mà Vân Vi nghĩ nên cô vui lắm và nói tiếp: "Tại sao cửa hàng bác toàn là trai, không có con gái nào ạ?". Tôi nói: "Cháu nhìn thấy đấy toàn là thanh niên khỏe mạnh, đều là cháu nội, cháu ngoại của bác. Nhiều cháu đã tốt nghiệp đại học, một số cháu đang đi học. Ngoài giờ học lại về đây tham gia lao động để giúp đỡ bố mẹ, ông bà. Cũng như cháu đã làm như vậy vì "Lao động là vinh quang", có phải thế không cháu? - Tôi nói vui - Bác mong cháu đưa than đến đây nói chuyện với các bạn thanh niên ở đây để thắt chặt thêm mối quan hệ tốt đẹp giữa chủ và khách hàng. Thế cháu có đồng ý không?". Vân Vi cười và nói: "Cháu đồng tình và xin giơ cả hai tay đấy ạ".

Vợ chồng Thái - Vân và Vân Vi đã ra về, tôi còn dõi theo mãi họ, trong lòng tôi có nhiều suy tư:

- Tôi nghĩ nhiều đến các chiến sĩ thông tin, kể cả người còn sống và những liệt sĩ vĩnh viễn xa vắng quê hương. Những chiến công anh hùng của họ đã góp phần tạo dựng nền độc lập tự do của cả một dân tộc hôm nay. Cho cuộc sống tốt đẹp hơn hôm nay và mai sau.

- Tôi nghĩ và càng yêu mến những người đã dùng sức lao động của mình để tạo nên cuộc sống ngày càng tốt hơn cho mình và cho con.

- Tôi nghĩ nhiều đến tình yêu của những người lính sao mà nó gắn bó chân thành, thủy chung và thiết tha đến thế, để rồi họ sinh ra một thế hệ mới như: Thái Thị Vân Vi.

Tôi mỉm cười và ước ao: Giá mà mình có được đứa cháu dâu như Thái Thị Vân Vi thì hay biết mấy.

Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Những chặng đường tín hiệu”. NXB QĐND 2005)