Dũng

Đại tá Nguyễn Trọng Khoát – nguyên Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kỹ thuật Thông tin

Theo thông lệ hàng năm cứ đến Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Nhà trường lại mời các học viên con liệt sĩ đến gặp mặt trao đổi, động viên học tập. Năm nay 27/7/1981 cũng vậy.

Gần hai chục học viên quây quần quanh bàn nước của Văn phòng. Tôi chú ý thấy một em trắng trẻo, trông rất non trẻ ngồi cuối bàn.

- Đồng chí tên gì? Ở đại đội nào?

- Em là Dũng, học viên c16.

- Em quê ở đâu? Bố hy sinh ở chiến trường nào? Bia mộ ghi ở đâu?

- Em quê ở Thái Bình - Bố em hy sinh ở tỉnh Phú Khánh, huyện Tuy An.

- Gia đình có biết hài cốt của bố em ở đâu không?

- Theo thông báo thì hiện nay mộ của bố em ở ngay huyện Tuy An trong tỉnh này.

Tôi chợt nhớ trường hợp cậu em rể của tôi, liệt sỹ, gia đình phải vất vả lắm mới tìm được mộ, nên tôi nghĩ từ Nha Trang đi huyện Tuy An chừng 30km, nên có thể cho Dũng đến thăm bố được. Tôi đưa ý đó ra bàn, Ban giám hiệu nhất trí giúp Dũng. Tôi thấy Dũng hơi nhỏ con, đi xa sợ không an toàn, nên hỏi Dũng:

- Em có bạn nào khỏe hơn không?

- Có một bạn đồng hương.

Sắp đến ngày Lễ Quốc khánh được nghỉ 2 ngày, tôi gọi Dũng lên, muốn cho Dũng đến thăm mộ bố. Đơn vị cấp giấy giới thiệu với Ban chỉ huy Quân sự huyện Tuy An, và cấp công tác phí cho 2 người. Đi sáng 01/9 hẹn chiều 03/9 thì về.

Tôi ở Trường theo dõi sát sao, hết ngày 03/9 đến sáng 04/9 chẳng thấy Dũng về. Tôi rất nóng ruột, dự định nếu chiều hôm đó không về thì phải lấy xe đi tìm. Rất may, tối đó Dũng về.

Lý do về chậm là tôi quên ngày 02/9 người ta đều nghỉ cả, Dũng phải chờ 04/9 mới có người đưa về xã, nơi có nghĩa trang an nghỉ của bố Dũng.

Đồng chí Thành cán bộ dẫn Dũng về xã, cũng là đồng đội, người mai táng bố Dũng khi bị hy sinh, ông kể:

- Bố Dũng được bổ sung về huyện Tuy An là quân địa phương chống giặc. Tình hình lúc đó rất căng thẳng. Ông Thành và bố Dũng, ban ngày ở trên rừng, tối về xã lấy lương thực, vận động nhân dân. Nhờ có sự hỗ trợ của bộ đội địa phương mấy năm sau phong trào đã khác, giặc tăng cường vây, sau đó khủng bố gắt gao hơn. Hai anh em không về lấy lương được. Mẹ Hai, người mẹ đỡ đầu của bố Dũng cho con gái, lấy bao gạo để dưới sọt trên đựng phân bò khô, gánh ra đồng để tiếp tế. Không may lính ngụy bắt được, hất tung sọt gạo, bắt cô gái về tra tấn, đánh đạp, cô gái vẫn không hề khai, nhưng thân hình tàn tật, đầu óc không còn tỉnh táo. Cụ Hai rất đau xót khi thấy con gái bị bắt, liền bàn với bà con, sáng hôm sau cho các cháu bé đi thả trâu báo cho anh em trên rừng đừng xuống làng.

Ông Thành và bố Dũng nằm ven rừng thấy cháu bé và con trâu đến gần, bố Dũng nhỏm người lên hỏi. Trạm gác của lính ngụy đầu làng phát hiện thấy, liền xả một băng trung liên. Bố Dũng hy sinh. Ông Thành lùi lại không xuống nữa. Sau đó suốt một tuần địch lùng sục, không thể an táng bố Dũng được. Đến khi địch rút khỏi làng mới đưa thi thể cốt về làng an táng.

Ông Thành dẫn Dũng đến nhà mẹ Hai, một gia đình nghèo. Mẹ Hai chừng 50 tuổi, sống với hai con gái. Cô lớn bị địch đánh gây mất trí, cụ ông bị địch bắn chết trong cuộc nổi dậy Mậu Thân. Trông thấy Dũng, mẹ ôm choàng, khóc vì mẹ thấy Dũng giống bố quá. Mẹ vừa lau nước mắt vừa nhắc lại những ngày bố Dũng đã sống và chiến đấu ở đây.

Sau khi thắp hương cho bố xong, Dũng trở lại ngay đơn vị, rất vui và gửi thư về nhà báo tin cho bà, mẹ và cả nhà biết. Bà cụ gửi thư vào, rất xúc động và cảm ơn Trường. Cụ cũng nêu ra một đề nghị: nếu có thể thì cho phép giúp đỡ Dũng đưa bố về quê.

Tôi hỏi Dũng, Dũng cũng có nguyện vọng như thế, và Dũng rất tin bác Thành có thể hỗ trợ tích cực được.

Đây là việc khó nhưng làm được cũng rất hay. Tôi viết thư cho anh Thành và tính toán thời gian để kết hợp lúc lớp học Dũng bế giảng, Dũng có điều kiện về nhà. Cuối năm 1982, lớp Dũng thi tốt nghiệp xong. Phải chờ chừng 10 ngày học viên mới ra khỏi Trường về đơn vị mới. Tôi giúp Dũng, xin Ban Quân nhu cấp cho cái ba lô, tạm ứng tiền công tác cho Dũng mua giấy bản, vàng lá, nước rửa hài cốt, nước hoa và tôi dặn kỹ phải về đúng hạn để đi tàu. Chậm là hỏng hết.

Tất cả mọi việc nhờ anh Thành và gia đình mẹ Hai hỗ trợ. Chiều ngày hôm sau Dũng quay về Trường sau lưng cõng hài cốt người cha thân yêu. Tối để ngoài hiên, chó nhà dân của suốt đêm. Ngày hôm sau, chuyến tàu quân sự về Bắc ngoài 60 học viên Trường còn 1 liệt sĩ trở lại quê sau bao năm chiến đấu gian khổ.

Hai ngày một đêm trên xe lửa kết thúc. 17 giờ Dũng đã đưa bố về đến quê hương. Tại trụ sở UBND xã, bà con họ hàng, Đảng ủy, UBND, các đoàn thể đã tụ tập đông đủ đón. Mấy bà ôm lấy hài cốt khóc.

Sau đó là lễ viếng cho tới khuya, sáng sớm hôm sau mới đưa ra an táng tại nghĩa trang liệt sỹ quê nhà.

Sau đó gia đình đã viết thư vào cảm ơn Nhà trường. Rất tiếc qua mấy lần di chuyển tôi đã để thất lạc.

Tôi có ý định lưu Dũng phục vụ Trường một thời gian, rồi gửi đi đào tạo sỹ quan. Nhưng qua thư của chú Dũng thì gia đình có khó khăn, Dũng lại là cháu đích tôn nên xin phép cháu phục vụ Quân đội mấy năm rồi xin về xây dựng gia đình.

Dũng ra trường về công tác ở Tiểu đoàn Thông tin Quân khu 3. Tôi có gặp lại đôi lần trên đường đi công tác.

Nha Trang 10/1982

Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Chú Bếp Cương” NXB Hội Nhà văn 2016)