Công lao của đồng chí Trường Chinh với ngành Giao thông liên lạc

Đại tá TS Nguyễn Văn Khoan – Hội viên Chi hội Phòng KHQS

Tài liệu, sách báo từ trước đến nay ít cung cấp tư liệu - có lẽ do đồng chí Trường Chinh không muốn - về trách nhiệm Trưởng ban giao thông của đồng chí, mà chỉ nói nhiều đến trách nhiệm Tổng Bí thư, Trưởng Ban tuyên truyền lý luận, Ban công vận... của đồng chí Trường Chinh thời kỳ trước Cách mạng tháng Tám.

Tuy không có điều kiện dự lớp huấn luyện do Bác Hồ tổ chức ở Quảng Châu, nhưng vào năm 1927, đồng chí Trường Chinh đã được đọc "Đường Kách mệnh". Qua những lời dạy ngắn gọn, súc tích trong "Đường Kách mệnh”, với một sự nhạy cảm tinh tế, qua thực tiễn hoạt động của Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội, của lần tổ chức truy điệu Phan Chu Trinh tại quê nhà, đồng chí Trường Chinh đã thấy rõ ràng, sâu sắc rằng nếu không có một hệ thống giao thông liên lạc vững chắc thì tổ chức Đảng, cán bộ của Đảng, cơ sở của Đảng không thể hoạt động được.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và đồng chí Trường Chinh tại Đại hội lần thứ II của Đảng, tháng 2-1951. Ảnh tư liệu.

Chưa được gặp đồng chí Nguyễn Ái Quốc - người cộng sản đầu tiên tổ chức ra hệ thống giao thông để truyền bá những tư tưởng cách mạng tháng Mười và chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam, nhưng quan niệm của đồng chí Trường Chinh đã thống nhất với Nguyễn Ái Quốc trong câu nói của Người: "Việc liên lạc là một việc quan trọng bậc nhất trong công tác cách mệnh, vì chính nó quyết định sự thống nhất chỉ huy, sự phân phối lực lượng và do đó bảo đảm thắng lợi”.

Chính nhờ vậy mà trong những năm 1930-1940, đồng chí Trường Chinh đã đề xuất nhiều ý kiến với Thường vụ Trung ương về công tác giao thông liên lạc, biến thành những nghị quyết cơ bản, quan trọng còn lưu lại cho chúng ta đến ngày nay.

Tháng 3 năm 1939, trong biên bản Đại hội đại biểu lần thứ nhất của Đảng ở mục "Phát triển và củng cố Đảng" có nêu rõ: "Đảng bộ cần có hai, ba mối giao thông khác nhau". Năm 1936, trong thư công khai của Trung ương Đảng gửi cho các đồng chí toàn Đảng, có đoạn nói: "Đảng vừa khai mạc xong thì bị đế quốc bắt hàng loạt chiến sĩ, mất một số đảng bộ và một bộ phận giao thông. Ban Trung ương đã vững tâm... đào tạo cán bộ mới, tổ chức lại các mối giao thông bị đứt, khôi phục lại các đảng bộ bị phá...". Hai mươi sáu năm sau, năm 1962, viết trên Tạp chí Nghiên cứu lịch sử, ký tên T.C trong bài "Nhìn lại các cơ sở bí mật của cơ quan lãnh đạo Đảng Cộng sản Đông Dương từ năm 1930 đến năm 1935” tác giả T.C cho rằng “cơ sở giao thông chính là cơ sở của Đảng, và sở dĩ trong những lúc khó khăn mà Đảng vẫn giữ được phong trào chính là nhờ có một hệ thống giao thông vững chắc, bí mật...”

Bước sang những năm 1940, đồng chí Trường Chinh đã đích thân lựa chọn những chiến sĩ giao thông, những cơ sở, trạm liên lạc và đã tổ chức được hai vùng ATK (an toàn khu) - thực chất là một hệ thống giao thông - gồm các trạm giao thông bí mật, vững chắc - những cơ sở của Đảng tại các vùng Đông Anh, Từ Liêm, Hà Đông, Hiệp Hòa, Phổ Yên... nối tiếp với căn cứ cách mạng Tân Trào, Bắc Sơn, Cao Bằng, Bắc Cạn.

Tháng 11 năm 1943, Nghị quyết của Xứ ủy Bắc Kỳ đã phản ánh được những thành công trong hệ thống giao thông này qua việc xác nhận rằng: "Do sự liên lạc và giao thông chắc chắn, mau lẹ mà Đảng củng cố sự chỉ huy được mau chóng và thống nhất tập hợp lực lượng được kịp thời...".

Trong cao trào khởi nghĩa vũ trang, khi mà công tác chỉ huy, lãnh đạo - qua hệ thống giao thông liên lạc - chiếm vị trí hàng đầu để tránh "những tổn thất" trước "tình hình diễn biến mau lẹ" với tên ký X.Y.Z, đồng chí Trường Chinh đã tổng kết bốn nguyên tắc giao thông liên lạc, đăng trên Tạp chí "Cờ giải phóng" số 6 ra ngày 23 tháng 7 năm 1944. Bốn nguyên tắc đó là: Song hành, gián tiếp, biệt lập, chuyên môn. Cho đến ngày nay bốn nguyên tắc ấy vẫn còn được vận dụng dưới nhiều hình thức trong các lực lượng thông tin quân sự, bưu điện...

Với kinh nghiệm hoạt động bản thân, với niềm tin vô hạn vào quần chúng cách mạng, đồng chí Trường Chinh đã chọn được nhiều chiến sĩ giao thông "đơn tuyến" và "trực tuyến" như em bé câm ở Gia Lâm, chị Sáu ở Liên Mạc, chị Kỳ ở Hà Nội. Đồng chí đã vận động được một số các nhà chùa cùng với các sư tăng che giấu cán bộ, làm cơ sở giao thông, cơ sở bí mật của Đảng trong vùng Hải Hưng, Hà Bắc. Vào những năm 1944 - 1945, bọn lý trưởng, trương tuần vùng quanh Hà Nội rất sợ cái tên Bảy Kiến - một người rất giỏi võ - có tinh thần hào hiệp, nhưng đối với bọn chúng là một tên ăn cướp ngang tàng. Một đồng chí kể cho tôi nghe rằng đồng chí Trường Chinh đã thuyết phục được ông Bảy Kiến làm giao thông cho Đảng, đôi lúc làm bảo vệ cho các đồng chí Thường vụ Trung ương. Mỗi khi đi công tác, qua các điểm canh, ông Bảy Kiến lên tiếng trước:

- Bảy Kiến có ông anh về chơi. Bọn mày thế nào?

- Dạ, xin ông Bảy và bác đi cho...

Cách mạng tháng Tám đã được dự đoán và chuẩn bị đón trước thời cơ. Nhiều chỉ thị về chuẩn bị khởi nghĩa, Tổng khởi nghĩa đã được chuyển đi một cách an toàn, bí mật đến tất cả các xứ ủy, tỉnh ủy trong cả nước. Có thể nói sự thống nhất chỉ đạo Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 thành công, phần rất quan trọng là do đóng góp của hệ thống giao thông liên lạc, mà đồng chí Trường Chinh là người được Bác Hồ tin cậy, ủy nhiệm phụ trách.

Những năm sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, đồng chí Trường Chinh dù bận nhiều công việc khác vẫn quan tâm đến giao thông liên lạc. Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bắt đầu, đồng chí Tổng Bí thư Trường Chinh đã đi xe đạp từ Việt Bắc vào Liên khu IV kiểm tra hệ thống giao thông, kết hợp giải quyết một số công việc của Đảng và trực tiếp nắm tình hình vùng Hà - Ninh - Thanh. Những chủ trương mở đường Hồ Chí Minh trên bộ, trên biển đều có những ý kiến tham gia của đồng chí Trưởng ban giao thông cũ của Đảng.

Tình cảm của đồng chí với các chiến sĩ giao thông thật rộng lớn mà cụ thể, nhân ái mà không mềm yếu, sâu sắc, chân thành.

Đồng chí Trường Chinh đã đến thăm một đài thông tin trên một đỉnh núi cao, đã gửi thư chúc Bộ đội Thông tin nhân dịp Bộ đội Thông tin kỷ niệm 40 năm Ngày thành lập.

Năm 1969, nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng chí đã dành cho phòng triển lãm của Bộ đội Thông tin một tình cảm quý báu. Từ sáng sớm, đồng chí đã cùng các đồng chí cán bộ của quân đội, do đồng chí Lê Cư, Bí thư Đảng ủy Bộ tư lệnh Thông tin hướng dẫn, đến thăm và động viên anh chị em công tác tại khu triển lãm. Nhìn lên tấm bảng ghi dòng chữ của Bác Hồ "Việc liên lạc là một việc quan trọng bậc nhất..." đồng chí nói: "Công lao của Bác trong giao thông rất lớn, chúng ta phải cố gắng làm theo lời dạy này".

Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Nguyễn Văn Khoan: Giao thông – Thông tin liên lạc”. NXB Lao động 1997)