Đường dây Lam Sơn

Cố Cục trưởng Hoàng Đạo Thúy

Trung đội trưởng Cống được phân công mắc đường dây, từ trạm đầu đến chỉ huy sở Lam Sơn. Nghiên cứu trên bản đồ, chả thấy cái gì khó là mấy. Đường "Chim bay" chỉ độ sáu cây số, cho già dặn lắm bảy cây là cùng. Nhưng không chủ quan, nhớ kinh nghiệm các đường núi làm trước kia, ta dự trù quá đi là mười hai cây.

Lại còn cẩn thận, tất cả các cán bộ tiểu đội với Cống còn lên núi cao, nhìn con đường mà bọn mình sẽ mắc. Không có ống kính, nhưng cứ nhìn cũng thấy chả có gì, cứ phẳng lì như cái tường thôi mà.

Gánh dây lên đường. Tổ đi đầu phải thay nhau làm chừng bảy trăm bậc thang. Bò cái dốc thứ nhất, anh em không thể nào không thắc mắc: bê dây đi cho lắm, đến lúc thừa mang về, mới khổ. Nhưng vừa đến đỉnh dốc, đã trờn trợn. Không có đường, thì đã đành rồi, nhưng sao hướng đi lại cứ như răng cưa thế này vậy. Lên thì bở hơi tai, trống ngực đánh như trống trận, mà xuống thì rã cả mật, xuống không biết đến đâu là cùng. Một ngày làm được hai răng; rồi đã thấy từ đầu dây gọi về tổng đài, yêu cầu tiếp lên mười hai cây nữa.

Nói là mắc dây, nhưng dặt một giống cỏ gianh, mắc vào cái gì mới được chứ. Đành phải thi hành cái kỹ thuật "thả". Thả được hai răng nữa. Ngồi đỉnh mỏm răng thứ tư, chưa thấy chỉ huy sở Lam Sơn chỗ nào; nhưng gióng hướng Điện Biên, chỗ tàu bay địch lên xuống, tiếng xe tăng nghe mồn một, mà áng chừng còn xa lắm. Đòi tổng đài tiếp cho nữa, thì người đâu mà tiếp, đành phải chia lực lượng, về mà lĩnh thêm mười hai cây số nữa... Cho đến thế là cùng chứ gì.

Rồi tiếp tục mắc và thả; nhưng thực sự là buông dây. Xuống mãi, xuống mãi! Xuống thì cũng dễ thôi, nhưng đến lúc xuống hết đất rồi, đặt vấn đề lên, mới cuống chứ. Lên hướng này ư? Hướng nào? Hướng này. Hướng này, nhưng lên một lúc lâu, thế nào lại thấy đụng vào đường dây cũ. Đội viên ngơ ngác, đội trưởng lâm vào cảnh cuống. Hay là dây đơn vị nào? Đơn vị nào mà bò đến đây làm gì? Đúng là dây mình rồi, dây mới toanh mà. Thế ra bọn mình đi lối ruột gà mất rồi? Bình toong còn có một hụm nước, Cống cũng hạ quyết tâm hy sinh, đổ ra khăn tay, vỗ vỗ vào mắt, nhìn. Đường đất hay là đường ma đây. Nghĩ ra một kế, lấy cả một tiểu đội, đứng rải theo đường dây cũ, để xác định hướng đến; rồi quay lưng lại, ngắm con đường tương lai. Nhưng tương lai còn cheo leo và man mác, toàn bộ giống cỏ gianh, chỗ nào cũng như chỗ nào. Bí kế, không phải là bản chất của chiến sĩ thông tin. Một tiểu đội nữa, được phái xuống hố, rồi bò lên phía trước; hò khản cổ, cởi cả áo làm cờ phất, mới rải được mười người thành những lộ tiêu, tiến lên. Trời vừa nhá nhem, thì vừa ra khỏi được cái ngục núi ấy. Cái đêm hôm ấy, sao dài đến như thế. Chóng sáng lên, để mà nhìn, nhìn xem đã ngang Điện Biên chưa. Hay là lại còn vài cái hũm nữa.

Trời hửng, nhìn rõ rồi, sân bay đã gần ngang với bọn mình rồi. Nhưng, trông chừng dây lại gần hết. Xa căn cứ quá rồi, phái người trở lại thì kịp làm sao được. Phải mắc máy, lại yêu cầu nhà tiếp viện, sáu cây. Sáu cây thôi, gần đến chỗ thành công rồi.

*

Nhưng gian nan nào đã hết đâu. Đường dây mắc xong, thế là ông tham mưu hăm hở nắm lấy ống nói, ông điều binh, khiển tướng của ông lên. Đường dây đã được vinh dự vạch lên con đường tiến quân. Các đại đội, các tiểu đoàn liên tiếp đến, dân công nối theo. Từ chỗ chỉ đường, dây còn được thêm cái vinh dự làm tay vịn tay níu, vinh dự mà dây nhà ta không sao kham nổi, nhất là một số đồng chí dân công đứt quang, đã bắt đầu mân mê, thương lượng với dây. Dây lõi đồng, bọc cao su, mềm mà lại bền, tuyệt. Cỏ gianh đã xẹp xuống, con đường nhìn rõ mồn một. Tàu bay địch ném, nhất định thế. Cỏ gianh bén lửa, bom dầu đốt từng mảng đồi, thiêu luôn dây, khét lèn lẹt. Một ngày năm bảy lượt đi cứu hoả.

Đành phải rút đường dây vào bí mật. Càng vào xa thì dốc núi càng cheo leo, nhưng điều kiện là: bí mật với địch và bí mật cả với bạn. Có thế mới phục vụ được. Đúng thế, từ hôm rút được đường dây vào bí mật, liên lạc thông đồng.

Nhưng đoạn từ trạm đầu về Bộ tư lệnh, thì còn lắm rắc rối.

Không ngày nào là đứt dưới ba lần. Có chỗ đứt vì bị đánh đổ cột, lôi dây. Nhưng lại có chỗ có vết cắt rành rành. Vết cắt bằng kìm đặc biệt. Rõ ràng là có bàn tay địch. Vấn đề tuần dây không thể đặt theo mức thường nữa. Chiếc súng dài cứ kềnh kênh bên vai lúc gánh dây, xưa giờ vẫn không được nhiều cảm tình. Từ nay súng được lau kỹ. Đồng chí quân khí rối lên vì ai cũng đòi cho được đủ cơ số đạn. Quân số có bao nhiêu, mà ngày đêm đi lại trên đường dây không lúc nào ngớt. Có phải là đi không, vừa đi vừa phải sờ dây, xem có chỗ nào bị phá hoại không. Chúng nó cũng lắm mẹo. Lúc thì nó dùng đanh ghim cắm cho hai lõi dây thông nhau, mất liên lạc. Có lúc nhìn chẳng thấy hiện tượng nào cả mà liên lạc cứ không thông. Phải nắn từng khúc dây, mới vỡ chuyện là: địch đã dùng kìm vặn đi vặn lại cho đứt lõi, còn vỏ cao su thì cứ y nguyên. Bị cái vố này, là chua nhất. Gạo đã thiếu, mà cơm vẫn thừa, vì cả trung đội phải đổ đi, lắc lắc từng tấc dây một. Ban chỉ huy lại phổ biến rằng địch có thể nghe trộm, nó có thể mắc vài sợi dây nhỏ vào, đưa đến một chỗ, đặt máy ghi tiếng; thế là nó không cần có mặt, mỗi ngày chỉ đến thay băng một lần, đem về mở máy mà nghe được, không thiếu câu nào. Tập thể quyết nghị: tiêu diệt hết các tàu lá, các cành cây nào lơ mơ đến gần sợi dây của trung đội; đi tuần thì phải đến sờ quanh từng cọc xem nó có mắc gì vào không, phải nâng từng vòng dây, chúng nó luồn dây suốt cọc tre mà bám vào thì khốn.

Không ai bảo ai, nhưng ai cũng cảm thấy rằng, chiến dịch đang có sự chuẩn bị ráo riết. Mình túng quá, không đặt được đường vu hồi, sống chết là phải giữ cho chắc con đường độc nhất này.

Rừng cao, đêm lạnh, nhưng trong lán cũng chỉ có vài ba đồng chí túc trực, còn thì đi phục kích ráo. Đêm nào cũng phải đánh bọn biệt kích thật và có đêm cũng trói được cả tù binh đem về. Ngày mắc dây, đêm tuần dây, phục kích, người cứ rạc đi; nhưng ai nấy phấn khởi, vì được chiến đấu để bảo vệ con đường huyết mạch của chiến dịch.

Nhưng, các càng quắp lấy Điện Biên càng vươn ra, các đường dây phát triển lớn, không thể nào dùng đa số người vào việc bảo vệ được nữa. Đường dây phải đặt lại theo đường dân công, nhiều người đi lại, đỡ được cái nỗi biệt kích cắt dây. Nhưng lại khổ cái nỗi là dây điện biến thành quang gánh.

Cuối cùng, trung đội rút kinh nghiệm, phát huy tinh thần triệt để và tích cực của chiến sĩ, quyết định vắt dây theo con đường các đỉnh núi.

Người ta cứ bảo:

- Chỉ đâu mà buộc ngang trời...

Không biết có ai đủ "dây đâu mà buộc được những người lẳng lơ" không? Mà chúng ta đã đặt được đường dây thông tin, vắt vẻo, hiên ngang, trên những đỉnh núi có chỗ cao hơn hai ngàn thước. Tàu bay nhất định bị bất ngờ, không sao nhìn thấy dây mà đốt, biệt kích hết nhằn, mà bà con dân công cũng chẳng hơi đâu bò đến tận đây nữa.

Đường dây hoàn thành. Tuần dây cũng vất vả đấy, nhưng khí hậu lại mát, những nhà đồng bào Mèo là những quan sát đài rất tốt để nhìn trận đánh lịch sử.

Mà thật. Luôn bốn hôm, tổng đài không phải nhắc, dây chẳng còn có vấn đề gì. Không phải tham gia chiến dịch để mà nghỉ mát, nhưng có lẽ một số anh cũng bắt buộc "bị" nghỉ mát thật.

Đêm qua, vị trí Him Lam đã bị tiêu diệt. Tiểu đoàn bộ loan báo tin mừng cho anh em, lại nói thêm: "Đồng chí Tư lệnh đã dùng đường dây của đơn vị ta mà ra lệnh cho pháo bắn mở màn chiến dịch lịch sử". Dọc đường dây, phấn khởi thì phải biết!

Trong lều, Bộ tư lệnh đang làm việc. Đồng chí chỉ huy đánh vị trí Độc Lập vừa báo cáo: "Trận đánh sắp xong, đang diệt nốt mấy lô cốt cuối cùng...". Đồng chí Tư lệnh vừa khoan khoái đặt ống nghe xuống bàn, thì chuông lại réo: "Báo cáo đồng chí, có tin hai tiểu đoàn địch từ Mường Thanh ra tiếp viện!".

- Điều đội dự bị ra chặn...

Câu nói chưa hết, thì từ cầu chì toé ra một tia lửa kinh khủng, bên ngoài một tiếng nổ chuyển đất vang trời...

- A lô! A lô! Lam Sơn đâu?

Không một tiếng nào vang lại cả!

Trời đang rét, nhưng trán đồng chí thông tin đứng cạnh máy, cứ nhỏ từng giọt mồ hôi...

Anh quay điện thoại, gọi điện đài: "gọi...". Nhưng, ôi thôi, anh chợt nhớ ra... Lam Sơn chủ quan với đường dây hậu phương vững chắc, hay hết người khiêng, đã bỏ vô tuyến điện thoại ở nhà mất rồi. Làm thế nào bây giờ đây? Đồng chí Tư lệnh chỉ nhìn thôi. Nhưng chả phải đoán cũng biết rằng đồng chí ấy định nói gì rồi.

Mồ hôi cứ thi nhau mà vã xuống.

Chiến sĩ thông tin đành khoanh tay ư? Khoanh tay không phải là truyền thống của binh chủng. Phải khắc phục! Ai có dây đến Lam Sơn nhỉ... Sông Lô. Anh nói tiếp:

- Gọi Sông Lô!

Đoàn kết là một đức tính thuộc bản chất của lính thông tin. Chưa bao giờ anh thấy tin ở bạn chiến đấu như lúc ấy.

Chuông! Điện đài báo cáo: "Bắt được Sông Lô rồi". Không biết rằng được đến ngôi hoàng đế có sướng không. Nhưng lúc ấy anh cán bộ thông tin thấy sướng hơn là lên ngôi hoàng đế. Anh chuyển ngay:

- Chỉ thị Sông Lô dùng dây, giục Lam Sơn báo cáo Bộ tư lệnh!

...

Báo cáo Lam Sơn đến nơi: "Viện của địch bị ta đánh, quay đầu về Mường Thanh rồi"!

Tổng đài điện thoại cũng gọi đến:

"Sét đánh quãng dây ở đỉnh cao nhất, hơn một cây số dây đồng chảy ra nước!".

Không nắm vững nguyên tắc, thì khổ thế đấy. Đã là chiến sĩ thông tin, thì bao giờ cũng phải có ít ra là hai ba phương tiện trong tay. Cái xắc cốt không thể nào mà lại để đến nỗi phải thú nhận là hết phép.

Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Báo cáo, liên lạc vững” – NXB QĐND)