Thiếu tướng Nguyễn Diệp - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường
Sĩ quan Thông tin
Tôi tham gia ngành Thông tin quân sự từ tháng 12 năm
1945, cuối năm 1991 bắt đầu nghỉ hưu. Trải qua 46 năm phục vụ, trưởng thành từ
một chiến sĩ học lớp báo vụ đầu tiên của Binh chủng (tháng 12 năm 1945 đến tháng
3 năm 1946), trải qua nhiều chức vụ, đến cuối năm 1987 được bổ nhiệm làm Tư lệnh
Binh chủng. Tuy có trình độ đại học nhưng tôi chỉ được dự các lớp đào tạo hoặc bổ
túc ngắn hạn (lớp dài nhất là 10 tháng). Riêng khóa học ở Đại học Bách khoa
(1960-1963) cũng chỉ là lớp tại chức học ngoài giờ hành chính, mỗi tuần 3 buổi
tối, mỗi buổi 4 tiết... Mặc dù thời gian được dự các lớp học tập trung tại trường
chỉ chiếm 9% thời gian tại ngũ (không kể lớp Đại học tại chức) nhưng nhờ luôn tự
học, vừa làm vừa học và khi được dự các lớp tập trung có phương pháp học tập tốt
nên tôi đã trưởng thành từng bước, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, luôn được đánh giá
là hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Sau đây tôi nêu tóm tắt quá trình tự học và học tập trong
công tác, một số kinh nghiệm về phương pháp học tập khi tự học và khi dự các lớp
học tập trung, hy vọng sẽ giúp các học viên đang học tại trường cũng như các sĩ
quan trẻ vận dụng để học tập đạt kết quả tốt và thường xuyên học tập nâng cao
trình độ để góp phần vào sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của Binh chủng trong
thiên niên kỷ mới.
1. Sau khi học lớp đào tạo báo vụ 3 tháng, được về tập
sự tại đài của Bộ, ngoài giờ làm việc theo phiên ca, hàng ngày tôi đều tự tập
phát báo và thu tin của các đài thông tấn quốc tế khoảng hai giờ. Nên sau 4
tháng tôi đã phát được khoảng 100 chữ/phút và thu khoảng 150 chữ/phút, độc lập
làm được các phiên liên lạc nên tháng 7 năm 1946 đã được giao phụ trách một đài
độc lập của Đại đoàn Bắc Bắc đóng quân ở Lục Nam.
2. Trong khi phụ trách đài, do nhu cầu phải tự sửa chữa
đài khi hỏng hóc, tôi đã tự học nguyên lý vô tuyến điện qua hai tập sách tiếng
Pháp (La TSF của Berchet và La radio, Mais c'est très Simple của Aisberg)1
rồi tự dò mạch điện đài mình phụ trách nên đã có thể phát hiện và tự sửa các hỏng
hóc thông thường không phải đem đài về trạm sửa chữa của Khu.
Do có trình độ về kỹ thuật vô tuyến điện nên đến tháng
3 năm 1947 tôi được điều động từ Khu 10 về làm việc tại Xưởng CRL của Bộ khi xưởng
di chuyển lên căn cứ địa Việt Bắc.
3. Nhờ vừa làm vừa học ở CRL, lắp ráp và sửa chữa các điện
đài, tôi đã được phụ trách bộ phận vô tuyến điện và được giao thêm nhiệm vụ làm
giáo viên một lớp đào tạo báo vụ (1947) và một lớp cơ công sơ cấp (1950).
Trong thời gian này, tôi còn dành thời gian tự ôn về
văn hóa bằng sách giáo khoa các lớp Trung học phổ thông, hy vọng là sau khi
kháng chiến thắng lợi sẽ được học thêm ở bậc đại học.
Mặt khác để làm tốt nhiệm vụ giáo viên tôi phải nghiên
cứu thêm các tài liệu về kỹ thuật điện và vô tuyến điện, phải tìm tòi cải tiến
phương pháp giảng dạy để các học viên trình độ văn hóa thấp cũng tiếp thu được.
4. Từ tháng 7 năm 1950 đến cuối năm 1954 vì đã làm trưởng
đài lại có trình độ kỹ thuật nên tôi được giao làm đội trưởng đội vô tuyến điện
cơ động của Cục Thông tin chuyên đi phục vụ các chiến dịch do Bộ tổ chức và chỉ
huy (từ Chiến dịch Biên Giới đến Chiến dịch Điện Biên Phủ).
Qua 9 chiến dịch, vừa tổ chức điều hành các mạng vô tuyến
điện của chiến dịch, vừa phụ trách các lớp tập huấn Trưởng đài sau các chiến dịch,
tôi đã trưởng thành về quản lý chỉ huy đơn vị, về công tác tham mưu và công tác
huấn luyện.
5. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, từ năm 1955 tôi được phân công
làm trợ lý huấn luyện tại Phòng Huấn luyện - Cục Thông tin, được tiếp xúc với một
số chuyên gia Liên Xô nên tôi tự học tiếng Nga qua hai tập sách của "Dương
Văn Thành", đã nắm được ngữ pháp và một số từ làm cơ sở để đọc các tài liệu
hướng dẫn sử dụng các thiết bị do Liên Xô viện trợ. Cũng nhờ quá trình tự học
và rèn luyện nên khi Chính phủ có chủ trương mở lớp Đại học tại chức ban đêm ở
trường Đại học Bách khoa, tôi được cử đi dự thi tuyển vào học khóa 1
(1960-1964). Đây là lớp học tại chức, mỗi tuần học 3 buổi tối, mỗi tối 4 tiết,
nên sau giờ làm việc buổi chiều phải ăn vội rồi đạp xe đi học, gần 23 giờ đêm mới
về nên rất mệt, mặt khác mỗi dịp đi công tác xa 1 – 2 tuần lại phải mượn sách
chép bài và học đuổi rất vất vả vì thời gian này chưa có các giáo trình được in
ấn để bán cho sinh viên. Tuy vậy, với nhiệm vụ Trưởng lớp tôi vẫn cố phấn đấu để
thi các môn học đạt khá, giỏi. Đến giai đoạn làm đồ án tốt nghiệp, tôi được Cục
Cán bộ chỉ định đi học một lớp bổ túc 10 tháng ở Ki-ép (nay là thủ đô của
U-crai-na) cùng với các chủ nhiệm thông tin quân khu, quân chủng nên không được
nhận bằng kỹ sư vô tuyến điện nhưng về cơ bản đã hoàn thành chương trình Đại học.
Trước khi đi Liên Xô, học viên được học thêm hai tháng
tiếng Nga. Lớp học có hai phiên dịch. Nhờ đã tự học tiếng Nga nên chỉ sau hai
tháng đầu phải nghe giảng qua phiên dịch còn từ tháng thứ ba tôi đã có thể nghe
trực tiếp và trả lời giáo viên bằng tiếng Nga khi kiểm tra - kết quả là qua 55
lần kiểm tra tại lớp và kiểm tra cuối môn học tôi đều đạt điểm 5 (điểm tối đa).
6. Trong thời kỳ chống Mỹ, tôi được chuyển về Trường Sĩ
quan Thông tin từ tháng 5 năm 1965, lúc đầu làm Phó phòng Giáo vụ, sau làm Tiểu
đoàn trưởng Tiểu đoàn 3 đào tạo cán bộ kỹ thuật trung cấp các chuyên ngành vô
tuyến điện cỡ nhỏ, xe máy vô tuyến điện công suất lớn, vô tuyến điện tiếp sức,
tổng đài, máy tải ba, tải báo, máy điện báo truyền chữ... Do Nhà trường ở sơ
tán trên nhiều thôn, mỗi tiểu đoàn làm nhiệm vụ như một phân hiệu, phải quản lý
toàn bộ chương trình huấn luyện, thông qua tài liệu, duyệt giáo án, kiểm tra
công tác dạy và học.
Trên cơ sở có trình độ đại học về ngành vô tuyến điện,
tôi tự học các chuyên ngành khác qua duyệt tài liệu và giáo án do giáo viên
biên soạn, dự các buổi dạy thực hành nên sau khóa huấn luyện tôi đã có trình độ
kỹ thuật tổng hợp, nắm được tính năng, cách sử dụng, bảo quản, sửa chữa các thiết
bị được trang bị trong Binh chủng giúp cho việc hoàn thành nhiệm vụ khi được bổ
nhiệm làm Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Binh chủng từ 1980-1987.
Tóm lại, nhờ quán triệt tinh thần học tập thường xuyên,
học tập không ngừng để làm tốt nhiệm vụ, tôi đã luôn tranh thủ thời gian tự học,
vừa làm vừa học và tận dụng thời gian được dự các lớp học tập trung để nâng cao
kiến thức toàn diện, nâng cao trình độ nhằm hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được
giao.
Muốn học tập có kết quả khi tự học cũng như khi học ở các
trường, ngoài tinh thần cần cù, tranh thủ thời gian còn phải có phương pháp học
tập tốt. Sau đây tôi xin nêu một số kinh nghiệm đã thực hiện:
* Tự học cần chọn nội dung thiết thực, liên quan đến nhiệm
vụ công tác và làm cơ sở để học các môn có liên quan - Ví dụ: để có thể tự học
về chuyên môn kỹ thuật, tôi đã chú ý ôn và tự học thêm về vật lý, toán học và ngoại
ngữ. Còn về chuyên môn thì tự học về điện kỹ thuật, nguyên lý vô tuyến điện.
Khi làm Tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn đào tạo cán bộ Kỹ thuật trung cấp từ 1966 đến
1968 tôi đã chú ý tự học các chuyên ngành kỹ thuật khác...
* Tự học cần chú ý cả lý thuyết và thực hành. Ví dụ: năm
1960 khi được cử đi dự thi tuyển vào lớp học đại học tại chức với yêu cầu có
trình độ hết lớp 9 (hệ 10 năm), lúc đó tôi mới có trình độ lớp 8 mà thời gian
chuẩn bị dự thi chỉ có 10 ngày. Làm thế nào để trong thời gian ngắn đó phải vừa
ôn kiến thức toán - lý - hóa của lớp 7, lớp 8 và tự học thêm lớp 9. Ngoài việc
phải nỗ lực tự học mỗi ngày 12 giờ, tôi đã xếp chương trình hợp lý tập trung thời
gian vào các môn khó, môn từ lâu mình ít chú ý như hình học không gian, hóa học...
Phương pháp là sau khi nghiên cứu lý thuyết viết tóm tắt từng chương và làm một
số bài tập khó. Sau 9 ngày tự ôn, tôi dành một ngày nhờ một giáo viên văn hóa
giải đáp một số thắc mắc và hướng dẫn làm các bài tập khó... Kết quả là khi thi
tuyển tôi đạt điểm 5 về vật lý, điểm 4 về toán, về hóa và được chỉ định làm trưởng
lớp.
* Khi học tập trung tại trường, việc tự học, tự nghiên
cứu, tham khảo các tài liệu có liên quan đến bài học, môn học cũng rất cần thiết,
giúp cho đạt kết quả tốt hơn.
* Học tập ở trường muốn hiểu sâu, nhớ lâu cần phát huy
tinh thần học tập chủ động. Trong 3 lần được dự các lớp bổ túc ngắn hạn ở Liên
Xô (ở Ki-ép học 7 tháng, ở Lênin-grát 1 lần 10 tháng, 1 lần 5 tháng) tôi đã vận
dụng phương pháp học tập chủ động như sau:
- Căn cứ theo tiến trình biểu hàng tuần, tôi mượn ở
thư viện các giáo trình và tài liệu tham khảo có liên quan. Trong giờ ôn bài buổi
chiều tại lớp và tự học buổi tối ở nhà nghỉ, tôi dành 1/3 đến 1/2 thời gian ôn
các vấn đề khó và làm bài tập do giáo viên ra còn dùng 1/2 đến 2/3 thời gian tự
nghiên cứu các bài sẽ học sáng hôm sau ở lớp. Quá trình tự nghiên cứu đã giúp
tôi hiểu khoảng 80% nội dung sẽ học và nâng cao được trình độ ngoại ngữ. Do đó
trong buổi dự lên lớp sáng hôm sau, tôi có thể tiếp thu bài giảng một cách thuận
lợi, có thể nắm 100% phần lý thuyết, buổi chiều không phải ôn lý thuyết mà chỉ
làm bài tập và phụ đạo các đồng chí trong tổ, giúp anh em hiểu bài (đồng thời cũng
giúp mình hiểu sâu nhớ lâu bài). Sau đó lại tự nghiên cứu các bài sẽ học sáng
hôm sau.
Cuối từng chương, từng môn học tôi chú ý tóm tắt các vấn
đề chính nên khi chuẩn bị dự sát hạch cuối môn và tổng ôn, dự sát hạch cuối
khóa không mất nhiều thời gian mà vẫn đạt kết quả cao. Nhờ có phương pháp học tập
chủ động trên nên trong 3 khóa học ở Liên Xô, tôi đều tốt nghiệp loại "giỏi",
các môn thi đều đạt điểm 5.
- Khi dự lớp học bổ túc 10 tháng tại Học viện Quân sự cấp
cao (1979-1980) vì là học trong nước, không mất thời gian đọc tài liệu qua ngoại
ngữ, tôi đã tranh thủ đọc thêm nhiều tài liệu tham khảo, chủ yếu là các bản tổng
kết các chiến dịch, các trận đánh lớn và chú ý tóm tắt, tổng kết phần học lý luận
nên khi thi cuối môn, ngoài việc viết đầy đủ phần lý luận theo các bài giảng
tôi còn liên hệ với thực tế, chứng minh bằng các dẫn chứng chiến đấu nên qua môn
thi tôi đạt tổng cộng 58 điểm (4 điểm 10, 2 điểm 9) được xếp đỗ đầu khóa học gồm
hơn 100 cán bộ trung cao cấp (thủ khoa) và được Bộ Quốc phòng tặng Bằng khen...
Hiện nay tôi đã nghỉ hưu được 9 năm nhưng vẫn chú ý học
tập qua sách báo, chú ý đọc các tài liệu kỹ thuật để khỏi lạc hậu với sự phát
triển của công nghệ thông tin.
Qua những dòng tâm sự này, tôi mong rằng các học viên
đang học tại Trường cũng như các sĩ quan đang công tác quán triệt tinh thần
"học tập thường xuyên, học tập suốt đời" gắn việc "học để biết"
với "học để làm" và tùy hoàn cảnh, tùy trình độ để xây dựng cho mình
một chương trình và một phương pháp tự học hợp lý. Có như vậy chúng ta mới tiến
kịp thời đại, góp phần vào xây dựng nền kinh tế tri thức đang hình thành và
phát triển trong thế kỷ XXI.
Tháng 5-2000
Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Ký ức Cựu chiến binh Thông
tin liên lạc - Tập 2”)
-------------------------------------------
1. La TSF: vô tuyến điện báo (La télégraphie sans fil); La radio - Mais c'est très Simple: Vô tuyến điện, thật là đơn giản.
0 comments:
Đăng nhận xét