60 năm xây dựng và phát triển của Trường Sĩ quan Thông tin1

Thiếu tướng Nguyễn Diệp - nguyên Hiệu phó Trường Sĩ quan Thông tin

Sau Cách mạng Tháng Tám, trước nhu cầu phát triển của hệ thống thông tin trong lực lượng vũ trang, Phòng Thông tin Bộ Tổng Tham mưu và Ban Thông tin các liên khu, các khu đều tổ chức các lớp đào tạo ngắn hạn nhân viên kỹ thuật và cán bộ thông tin².

Đến cuối năm 1951, trước yêu cầu bảo đảm thông tin cho các đại đoàn, trung đoàn bộ đội chủ lực tác chiến hiệp đồng binh chủng trong các chiến dịch quy mô lớn, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 132/QĐ-BQP (ngày 11-11-1951) thành lập Trường Thông tin trực thuộc Cục Thông tin trên cơ sở sáp nhập các lớp đào tạo cán bộ tham mưu và cán bộ, nhân viên kỹ thuật của Cục Thông tin với Trường Thông tin của Liên khu 3.

Đây là tiền thân của Trường Sĩ quan Thông tin đảm nhiệm việc đào tạo, bổ túc cán bộ tham mưu thông tin và cán bộ, nhân viên kỹ thuật cho toàn quân.

Trong kháng chiến chống Pháp, nhà trường đã khắc phục nhiều khó khăn, di chuyển địa điểm nhiều lần ở An toàn khu Định Hoá - Thái Nguyên, đã đào tạo được 2.300 cán bộ và nhân viên kỹ thuật cung cấp cho chiến trường, góp phần quan trọng vào công tác bảo đảm thông tin liên lạc cho Bộ và toàn quân; đặc biệt đã bảo đảm cung cấp nhiều cán bộ và nhân viên kỹ thuật trong chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954, nhất là ở Mặt trận Điện Biên Phủ.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ (1954) Trường Thông tin chuyển từ xã Bộc Nhiêu ở An toàn khu về huyện Đa Phúc cách Hà Nội 40km. Trong điều kiện hoà bình, nhà trường đã được củng cố về tổ chức, đã biên soạn hoàn chỉnh hệ thống tài liệu bảo đảm huấn luyện các lớp đào tạo, bổ túc cán bộ chỉ huy thông tin và nhân viên kỹ thuật vô tuyến điện, hữu tuyến điện, chất lượng đào tạo được nâng lên rõ rệt so với thời kỳ kháng chiến.

Đến tháng 6 năm 1958, trước yêu cầu xây dựng quân đội chính quy, Bộ quyết định tách các lớp đào tạo, bổ túc cán bộ chỉ huy và tham mưu chuyển về thành lập Khoa Thông tin tại Trường Sĩ quan Lục quân, Cục Thông tin chỉ đào tạo nhân viên kỹ thuật (báo vụ, cơ công sơ cấp).

Đến năm 1965, trước yêu cầu chi viện miền Nam và sẵn sàng chiến đấu ở miền Bắc đòi hỏi phải đào tạo lượng lớn cán bộ các quân binh chủng nên ngày 21 tháng 5 năm 1965 Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 69/QĐ-QP tách Khoa Thông tin và Tiểu đoàn 4, Tiểu đoàn 5 thuộc Trường Sĩ quan Lục quân và Khoa Thông tin cùng Tiểu đoàn 3 thuộc Trường Sĩ quan Kỹ thuật để tổ chức Trường Sĩ quan Thông tin trực thuộc Cục Thông tin.

Sau khi được thành lập và chuyển về địa điểm sơ tán ở Hiệp Hoà - Hà Bắc, nhà trường đã nhanh chóng xây dựng cơ sở vật chất - hậu cần và ổn định tổ chức. Trong thời gian này nhà trường nghiên cứu các bản tổng kết của Bộ và Ban Khoa học quân sự của Binh chủng về công tác bảo đảm thông tin trong các trận đánh, các chiến dịch ở miền Nam và Lào để biên soạn tài liệu, giáo án sát với thực tiễn chiến đấu, tăng cường huấn luyện, luyện tập tại thực địa và diễn tập cuối khoá để nâng cao chất lượng đào tạo.

Ngoài việc đào tạo nhân viên kỹ thuật sơ cấp, trung cấp ngắn hạn để chi viện cho chiến trường, nhà trường còn đào tạo cán bộ cho quân đội cách mạng Lào, Campuchia và quân đội In-đô-nê-xi-a. Bên cạnh việc đào tạo cán bộ chỉ huy, trường còn đào tạo cán bộ chính trị thông tin.

Trong 2 năm 1968-1969 trường cử một số cán bộ, giáo viên đi thực tế tại các đại đoàn chủ lực, tham gia chiến dịch Khe Sanh để thu thập kinh nghiệm biên soạn tài liệu và huấn luyện sát thực tế chiến đấu. Đến tháng 11 năm 1970 trường bắt đầu đào tạo lớp sĩ quan chỉ huy sơ cấp dài hạn 3 năm. Sau 5 năm xây dựng, tháng 12 năm 1970 nhà trường đã vinh dự được thưởng Huân chương Quân công hạng Nhất.

Trước yêu cầu của chiến trường, tháng 9 năm 1972 nhà trường đã tổ chức khung cơ quan và đơn vị thông tin cho một sư đoàn chiến đấu ở Quảng Trị gồm 16 cán bộ, nhân viên kỹ thuật và 194 học viên.

Đến cuối năm 1974, nhờ sự giúp đỡ của quân đội Hung-ga-ri, nhà trường đã xây dựng 4 giảng đường chuyên dụng để nâng cao chất lượng huấn luyện lý thuyết và thực hành.

Sau ngày đất nước thống nhất, ngoài việc đào tạo các lớp cán bộ trung đội 3 năm, từ năm 1978-1979 trường bắt đầu đào tạo lớp Cao đẳng chỉ huy và lớp kỹ sư khai thác 4 năm, đồng thời đa dạng hoá các loại hình đào tạo đáp ứng yêu cầu phát triển của quân đội, của Binh chủng. Từ tháng 9 năm 1982, trường được giao nhiệm vụ đào tạo sĩ quan chính trị thông tin dài hạn 3 năm.

Ngoài nhiệm vụ đào tạo cán bộ, trong 2 năm 1978 - 1979 nhà trường cử 2 đoàn cán bộ, giáo viên trực tiếp tham gia chiến đấu tại Mặt trận Tây Nam và Đại úy Vũ Anh Khoan - cán bộ phòng huấn luyện đã hy sinh vì nghĩa vụ quốc tế.

Tháng 9 năm 1979 Bộ quyết định chuyển trường từ Hiệp Hoà - Bắc Giang vào phường Vĩnh Hoà, thành phố Nha Trang³. Tháng 12 năm 1981 Bộ ra Quyết định số 414/QĐ-QP đổi tên Trường Sĩ quan Thông tin thành Trường Sĩ quan chỉ huy kỹ thuật Thông tin vì đảm nhiệm đào tạo cán bộ chỉ huy (lớp 4 năm) có trình độ cao đẳng về kỹ thuật và lớp kỹ sư khai thác có trình độ Đại học kỹ thuật theo tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục đào tạo.

Ngày 21 tháng 5 năm 1985, nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Trường Sĩ quan Thông tin, nhà trường đón nhận nhiều phần thưởng cao quý do có nhiều thành tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, trong chiến tranh bảo vệ biên giới và thành tích xây dựng nhà trường trưởng thành về nhiều mặt⁴.

Từ năm 1986 đến năm 2001, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và sự chỉ đạo của Đảng ủy Binh chủng, của Cục Nhà trường, của cơ quan Bộ Tư lệnh Binh chủng, Nhà trường có bước chuyển biến mạnh mẽ về nhiều mặt: bồi dưỡng đội ngũ giáo viên có trình độ đại học và trên đại học; xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật bảo đảm huấn luyện; tổ chức liên kết đào tạo với nhiều trường trong quân đội và ngoài Nhà nước...

Đánh dấu bước tiến bộ và thành tích xuất sắc trong công tác giáo dục, đào tạo, công tác dân vận tham gia xây dựng địa phương, ngày 2 tháng 11 năm 2001 Chủ tịch nước đã ký Quyết định số 843/2001/QĐ/CTN phong tặng Nhà trường danh hiệu "Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân" thời kỳ đổi mới. Đây cũng là phần thưởng xứng đáng cho Nhà trường sau 50 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành (1951-2001).

Từ năm 2001 đến 2011, Đảng ủy - Ban giám hiệu tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc các quan điểm đổi mới giáo dục, đào tạo của Đảng, nắm bắt kịp thời xu thế phát triển của khoa học kỹ thuật và yêu cầu xây dựng Binh chủng Thông tin hiện đại. Nhà trường tập trung vào nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ giảng viên, đổi mới phương pháp, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất để không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học. Từ năm 2008 Nhà trường đã liên kết với Học viện Công nghệ Bưu chính-Viễn thông mở lớp liên thông đào tạo các chuyên ngành Tin học, Điện tử, Viễn thông hệ dân sự. Ngoài ra còn liên kết với Trung tâm Anh ngữ Việt - Mỹ, Trung tâm ngoại ngữ Đại học Nha Trang và các học viện, nhà trường trong và ngoài quân đội để đào tạo trình độ sau đại học, nâng cao trình độ tiếng Anh. Trường đã cử hơn 40 cán bộ, giảng viên đi bồi dưỡng, học tập ở nước ngoài và tham gia các lớp huấn luyện do cấp trên tổ chức.

Đến nay 57% cán bộ, giảng viên đã có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ; 100% giảng viên đã ứng dụng công nghệ thông tin vào soạn giáo án điện tử và sử dụng thành thạo các phương tiện dạy học hiện đại. Có 10 giảng viên giảng một số nội dung chuyên ngành bằng tiếng Anh để nâng cao trình độ ngoại ngữ cho học viên.

Hai mươi năm qua (từ 1990-2011) đã có 1 cán bộ được phong tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân, 10 cán bộ được phong tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú. Điều đó nói lên sự trưởng thành và công lao đóng góp của đội ngũ cán bộ, giáo viên trong công tác giáo dục, đào tạo cán bộ, góp phần quan trọng vào công tác xây dựng và chiến đấu của Binh chủng Thông tin.

Ngày 29 tháng 4 năm 2011 Nhà trường lại vinh dự được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh trong dịp kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống (11.11.1951 - 11.11.2011). Ngày 27 tháng 10 năm 2011 Bộ Quốc phòng đã quyết định đổi tên Trường Sĩ quan Chỉ huy-Kỹ thuật Thông tin thành Trường Sĩ quan Thông tin cho phù hợp với chức năng, nhiệm vụ đào tạo của Nhà trường trong tình hình mới.

Đăng bởi Quang Hưng (nguồn “Ký ức Cựu chiến binh Thông tin liên lạc - Tập 2”)

-----------------------------------------------

¹. Biên soạn theo tư liệu của Ban biên tập cuốn "60 năm - chặng đường vẻ vang" và bài viết của Thiếu tướng Lê Đình Hùng Hiệu trưởng nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống của Nhà trường (11.11.1951 - 11.11.2011).

². Tháng 12-1945, Phòng Thông tin Bộ Tổng Tham mưu đã mở lớp đào tạo báo vụ đầu tiên tại Trường Hàm Long.

³. Trước là địa điểm trường đào tạo Hạ sĩ quan quân đội ngụy Sài Gòn.

⁴. Ghi nhận công lao và thành tích của Nhà trường, Đảng và Nhà nước ta đã tặng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Quân công hạng Nhất cho Nhà trường; Huân chương Chiến công hạng Nhì cho Tiểu đoàn 28 và Khoa khoa học xã hội; Huân chương Chiến công hạng Ba cho Khoa tổ chức thông tin và Tiểu đoàn 30.